Shloka 36
Bhīmasena–Hanūmān Saṃvāda: The Tail Test and the Divine Path
द्रौोपदीवाक्यपाथेयो भीम: शीघ्रतरं ययौ । कम्पयन् मेदिनीं पद्धयां निर्घात इव पर्वसु,द्रौपदीका अनुरोधपूर्ण वचन ही उनका पाथेय (मार्गका कलेवा) था, वे उसीको लेकर शीघ्रतापूर्वक चले जा रहे थे। वायुके समान वेगशाली वृकोदर पर्वकालमें होनेवाले उत्पात (भूकम्प और बिजली गिरने)-के समान अपने पैरोंकी धमकसे पृथ्वीको कम्पित और हाथियोंके समूहोंको आतंकित करते हुए चलने लगे। वे महाबली कुन्तीकुमार सिंहों, व्याप्रों और मृगोंको कुचलते तथा अपने वेगसे बड़े-बड़े वृक्षोंको जड़से उखाड़ते और विनाश करते हुए आगे बढ़ने लगे। पाण्डुनन्दन भीम अपने वेगसे लताओं और बल्लरियोंको खींचे लिये जाते थे। वे ऊपर-ऊपर जाते हुए ऐसे प्रतीत होते थे, मानो कोई गजराज पर्वतकी सबसे ऊँची चोटीपर चढ़ना चाहता हो
vaiśampāyana uvāca | draupadīvākyapātheyo bhīmaḥ śīghrataraṃ yayau | kampayan medinīṃ padhyāṃ nirghāta iva parvasu ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— ภีมะยึดถ้อยคำวิงวอนอันอ่อนระทมของเทราปทีเป็นเสบียงแห่งการเดินทาง แล้วออกไปด้วยความเร็วที่ยิ่งกว่าเดิม ทุกย่างก้าวทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน ดุจเสียงอสนีบาตแห่งฤดูพายุที่กระหน่ำภูผา ความมุ่งมั่นอันเกิดจากความภักดีและโทสะอันสอดคล้องกับธรรมต่อความอยุติธรรม ปรากฏเด่นชัดอยู่ในกิริยาของเขาเอง।
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how a just cause and a loved one’s earnest appeal can become ‘pātheya’—inner sustenance—transforming emotion into purposeful action. Bhīma’s force is not mere aggression; it is resolve directed toward restoring violated honor and supporting dharma.
Vaiśampāyana describes Bhīma setting out rapidly, driven by Draupadī’s words. His stride is portrayed as so powerful that it shakes the earth, likened to thunderous upheaval in a stormy season, emphasizing his urgency and formidable strength.