Shloka 9
न सम प्रज्ञायते किंचिदावृते व्योम्नि रेणुना । न चापि शेकुस्तत् कर्तुमन्योन्यस्थाभिभाषणम्,धूलसे आकाशके ढक जानेसे कुछ भी सूझ नहीं पड़ता था; इसीलिये वे एक-दूसरेसे बातचीत भी नहीं कर पाते थे। अन्धकारने आँखोंपर पर्दा डाल दिया था; जिससे पाण्डवलोग एक-दूसरेके दर्शनसे भी वज्चित हो गये थे। भारत! पत्थरोंका चूर्ण बिखेरती हुई वायु उन्हें कहीं-से-कहीं खींच लिये जाती थी
na sama prajñāyate kiñcid āvṛte vyomni reṇunā | na cāpi śekuḥ tat kartum anyonya-sthābhibhāṣaṇam |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—เมื่อท้องฟ้าถูกม่านฝุ่นปกคลุม ก็ไม่อาจมองเห็นสิ่งใดได้ชัดเจนเลย ด้วยเหตุนั้นพวกเขาจึงไม่อาจเอื้อนเอ่ยถึงกันได้แม้ยืนอยู่คนละที่ ความมืดประหนึ่งดึงม่านลงปิดดวงตา ตัดขาดทั้งการเห็นและการสนทนาท่ามกลางพายุอันพร่าเลือน
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how external conditions (a dust-darkened sky) can overwhelm human faculties—sight, recognition, and even communication—suggesting the fragility of perception and the need for steadiness and mutual support when clarity is lost.
A severe dust storm has covered the sky, making it impossible to see clearly; as a result, the people involved cannot even speak to one another from their respective positions, being effectively cut off by darkness and dust.