Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

मान्धातृ-जन्म-चरितम्

The Birth and Career Account of Māndhātṛ

तत: शक्रो महातेजास्तं दिदृक्षुरुपागमत्‌ । ततो देवा महेन्द्र तमपृच्छन्‌ धास्यततीति किम्‌,तत्पश्चात्‌ महातेजस्वी इन्द्र उस बालकको देखनेके लिये वहाँ आये। उस समय देवताओंने महेन्द्रसे पूछा--यह बालक क्या पीयेगा?

tataḥ śakro mahātejās taṃ didṛkṣur upāgamat | tato devā mahendraṃ tam apṛcchan dhāsyatātīti kim |

ครั้นแล้วศักระ (อินทร์) ผู้ทรงเดชและรุ่งเรือง เสด็จมาที่นั่นด้วยปรารถนาจะทอดพระเนตรทารกนั้น ต่อมาเหล่าเทพจึงทูลถามมหินทรา—“ทารกนี้จักดื่มสิ่งใด?”

ततःthen, thereafter
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
शक्रःŚakra (Indra)
शक्रः:
Karta
TypeNoun
Rootशक्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
महातेजाःof great splendor
महातेजाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
दिदृक्षुःwishing to see
दिदृक्षुः:
Karta
TypeVerb
Rootदृश् (धातु) + सन् (इच्छार्थक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सन्नन्त-कर्तरि वर्तमानकृदन्त (इच्छार्थक) — 'देखने की इच्छा वाला'
उपागमत्approached, came near
उपागमत्:
Karta
TypeVerb
Rootउप + गम् (धातु)
Formलुङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
ततःthen
ततः:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootततः (तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय
देवाःthe gods
देवाः:
Karta
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
महेन्द्रम्Mahendra (great Indra)
महेन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootमहेन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
तम्him
तम्:
Karma
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
अपृच्छन्asked
अपृच्छन्:
Karta
TypeVerb
Rootप्रच्छ् (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
धास्यतिwill drink
धास्यति:
Karta
TypeVerb
Rootधा (धातु; 'पिबति/धयति' अर्थे) / धा-धातोः भविष्यत्
Formलृट् (भविष्यत्), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
इतिthus (quotative)
इति:
TypeIndeclinable
Rootइति
Formअव्यय
किम्what?
किम्:
Karma
TypeNoun
Rootकिम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन

लोमश उवाच

L
Lomaśa
Ś
Śakra (Indra)
M
Mahendra (Indra)
D
Devas
T
the child (bālaka)

Educational Q&A

The verse highlights divine concern for the vulnerable: even the gods attend to a helpless child’s basic need (what he will drink), suggesting that true power expresses itself through protective care and responsibility.

Indra (Śakra/Mahendra), radiant and powerful, comes to see a remarkable child. The assembled gods then ask Indra what the child will drink, setting up the next action regarding the child’s sustenance.