Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Akṛtavraṇa’s Account Begins: Gādhi–Satyavatī–Ṛcīka and the Bhārgava Lineage Prelude

कार्तवीर्यका ऐसा अत्याचार देख देवता तथा महान्‌ व्रतका पालन करनेवाले ऋषि मिलकर दैत्योंका विनाश करनेवाले सत्यपराक्रमी देवाधिदेव भगवान्‌ विष्णुके पास जा इस प्रकार बोले--“भगवन्‌! आप समस्त प्राणियोंकी रक्षाके लिये कृतवीर्यकुमार अर्जुनका वध कीजिये।” एक दिन शक्तिशाली हैहयराजने दिव्य विमानद्वारा शचीके साथ क्रीड़ा करते हुए देवराज इन्द्रपर आक्रमण किया। भारत! तब भगवान्‌ विष्णुने कार्तवीर्य अर्जुनका नाश करनेके सम्बन्धमें इन्द्रके साथ विचार-विनिमय किया

kārtavīryakāḥ etādṛśam atyācāraṃ dṛṣṭvā devatāś ca mahāvratadhārina ṛṣayaś ca sametya daityavināśanaṃ satyaparākramaṃ devādhidevaṃ bhagavantaṃ viṣṇum upetyaivam ūcuḥ— “bhagavan! sarvaprāṇirakṣārthaṃ kṛtavīryakumāram arjunaṃ vadhyatām.” ekadā śaktimān haihayarājo divyavimānena śacyā saha krīḍan devarājam indram abhyākrāmat. bhārata! tataḥ bhagavān viṣṇuḥ kārtavīryārjunasya nāśaviṣaye indreṇa saha vicāravimarśaṃ cakāra.

อกริตวรณะกล่าวว่า “ครั้นเห็นความอธรรมอันโหดร้ายของอรชุน บุตรแห่งกฤตวีรยะ เหล่าเทพและฤๅษีผู้ทรงมหาวรตจึงประชุมกัน แล้วเข้าเฝ้าพระวิษณุ—ผู้ทำลายไทตยะ ผู้มีเดชานุภาพสัตย์และมั่นคง—กราบทูลวิงวอนว่า ‘ข้าแต่พระผู้เป็นเจ้า เพื่อคุ้มครองสรรพสัตว์ทั้งปวง ขอพระองค์ทรงประหารอรชุน บุตรแห่งกฤตวีรยะเถิด’ ครั้งหนึ่ง กษัตริย์ไหหยะผู้ทรงฤทธิ์ ขณะสำราญกับพระนางศจีในวิมานทิพย์ ยังบุกเข้าทำร้ายพระอินทร์ เจ้าแห่งเทพอีกด้วย โอ ภารตะ ครานั้นพระวิษณุได้ปรึกษาหารือกับพระอินทร์ว่าด้วยการทำลายกาตรวีรยะอรชุน”

कार्तवीर्यकाःthe Kartaviryakas (people of Kartavīrya’s line)
कार्तवीर्यकाः:
Karta
TypeNoun
Rootकार्तवीर्यक
FormMasculine, Nominative, Plural
एतत्this
एतत्:
Karma
TypePronoun
Rootएतद्
FormNeuter, Accusative, Singular
अत्याचारम्outrage, oppression
अत्याचारम्:
Karma
TypeNoun
Rootअत्याचार
FormMasculine, Accusative, Singular
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
TypeVerb
Rootदृश्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
देवताःthe deities
देवताः:
Karta
TypeNoun
Rootदेवता
FormFeminine, Nominative, Plural
तथाand, likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
महान्great
महान्:
TypeAdjective
Rootमहत्
FormMasculine, Nominative, Singular
व्रतपालकाःobservers/keepers of vows
व्रतपालकाः:
Karta
TypeNoun
Rootव्रत-पालक
FormMasculine, Nominative, Plural
ऋषयःsages
ऋषयः:
Karta
TypeNoun
Rootऋषि
FormMasculine, Nominative, Plural
मिलित्वाhaving assembled
मिलित्वा:
TypeVerb
Rootमिल्
Formक्त्वा (absolutive/gerund)
दैत्यानाम्of the Daityas (demons)
दैत्यानाम्:
TypeNoun
Rootदैत्य
FormMasculine, Genitive, Plural
विनाशकरम्destroying, causing destruction
विनाशकरम्:
TypeAdjective
Rootविनाश-कर
FormMasculine, Accusative, Singular
सत्यपराक्रमम्of true/unyielding valor
सत्यपराक्रमम्:
TypeAdjective
Rootसत्य-पराक्रम
FormMasculine, Accusative, Singular
देवाधिदेवम्the god above gods
देवाधिदेवम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव-अधिदेव
FormMasculine, Accusative, Singular
भगवन्तम्the Blessed Lord
भगवन्तम्:
Karma
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Accusative, Singular
विष्णुम्Viṣṇu
विष्णुम्:
Karma
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Accusative, Singular
उपगम्यhaving approached
उपगम्य:
TypeVerb
Rootउप-गम्
Formल्यप् (absolutive/gerund)
एवम्thus
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
ऊचुःthey said
ऊचुः:
TypeVerb
Rootवच्
FormPerfect, 3rd, Plural, Parasmaipada
भगवन्O Lord
भगवन्:
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormNominative, Singular
समस्तप्राणिरक्षार्थम्for the sake of protecting all beings
समस्तप्राणिरक्षार्थम्:
TypeIndeclinable
Rootसमस्त-प्राणि-रक्षा-अर्थ
कृतवीर्यकुमारम्the son of Kṛtavīrya
कृतवीर्यकुमारम्:
TypeNoun
Rootकृतवीर्य-कुमार
FormMasculine, Accusative, Singular
अर्जुनम्Arjuna (Kārtavīrya Arjuna)
अर्जुनम्:
Karma
TypeNoun
Rootअर्जुन
FormMasculine, Accusative, Singular
वधslaying
वध:
Karma
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Accusative, Singular
कुरुdo, perform
कुरु:
TypeVerb
Rootकृ
FormImperative, 2nd, Singular, Parasmaipada
एकदाonce, one day
एकदा:
TypeIndeclinable
Rootएकदा
शक्तिशालीpowerful
शक्तिशाली:
TypeAdjective
Rootशक्तिशालिन्
FormMasculine, Nominative, Singular
हैहयराट्the Haihaya king
हैहयराट्:
Karta
TypeNoun
Rootहैहय-राज्
FormMasculine, Nominative, Singular
दिव्यविमानेनby a divine aerial car
दिव्यविमानेन:
Karana
TypeNoun
Rootदिव्य-विमान
FormNeuter, Instrumental, Singular
शच्याwith Śacī
शच्या:
Karana
TypeNoun
Rootशची
FormFeminine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
क्रीडन्sporting, playing
क्रीडन्:
TypeVerb
Rootक्रीड्
Formशतृ (present active participle), Masculine, Nominative, Singular
देवराजम्the king of the gods
देवराजम्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव-राज
FormMasculine, Accusative, Singular
इन्द्रम्Indra
इन्द्रम्:
Karma
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Accusative, Singular
अभ्यक्रमत्attacked, advanced against
अभ्यक्रमत्:
TypeVerb
Rootअभि-क्रम्
FormImperfect, 3rd, Singular, Parasmaipada
भारतO Bhārata
भारत:
TypeNoun
Rootभारत
FormMasculine, Vocative, Singular
तदाthen
तदा:
TypeIndeclinable
Rootतदा
भगवान्the Lord
भगवान्:
Karta
TypeNoun
Rootभगवत्
FormMasculine, Nominative, Singular
विष्णुःViṣṇu
विष्णुः:
Karta
TypeNoun
Rootविष्णु
FormMasculine, Nominative, Singular
कार्तवीर्यार्जुननाशेregarding the destruction of Kārtavīrya Arjuna
कार्तवीर्यार्जुननाशे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकार्तवीर्य-अर्जुन-नाश
FormMasculine, Locative, Singular
इन्द्रेणwith Indra
इन्द्रेण:
Karana
TypeNoun
Rootइन्द्र
FormMasculine, Instrumental, Singular
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
विचारविनिमयम्consultation and deliberation
विचारविनिमयम्:
Karma
TypeNoun
Rootविचार-विनिमय
FormMasculine, Accusative, Singular
चकारdid, held (a consultation)
चकार:
TypeVerb
Rootकृ
FormPerfect, 3rd, Singular, Parasmaipada

अकृतव्रण उवाच

A
Akṛtavraṇa
K
Kārtavīrya Arjuna (Arjuna, son of Kṛtavīrya; Haihaya king)
K
Kṛtavīrya
D
Devatās (gods)
Ṛṣis (sages)
D
Daityas
B
Bhagavān Viṣṇu
I
Indra (Devarāja)
Ś
Śacī (Indrāṇī)
D
Divya-vimāna (celestial chariot)
B
Bhārata (address to the listener, i.e., descendant of Bharata)