Shloka 27
Vaitaraṇī-tīrtha and the Devayāna Path
Kaliṅga Episode
अन्निर्मित्रो योनिरापो5थ देव्यो विष्णो रेतस्त्वममृतस्य नाभि: । एवं ब्रुवन् पाण्डव सत्यवाक्यं वेदीमिमां त्वं तरसाधिरोह,हे समुद्र! अग्नि, मित्र (सूर्य) और दिव्य जल--ये सब तुम्हारी योनि (उत्पत्ति-कारण) हैं। तुम सर्वव्यापी परमात्माके रेतस् (वीर्य या शक्ति) हो और तुम्हीं अमृतकी उत्पत्तिके स्थान हो।” पाण्डुनन्दन! इस सत्य वाक्यका उच्चारण करते हुए तुम शीघ्रतापूर्वक इस वेदीपर आरूढ़ हो जाओ
agnir mitro yonir āpo 'tha devyo viṣṇo retaḥ tvam amṛtasya nābhiḥ | evaṃ bruvan pāṇḍava satyavākyaṃ vedīm imāṃ tvaṃ tarasā adhiroha he samudra ||
โลมศะกล่าวว่า “โอ้ มหาสมุทร! อัคนี มิตร (สุริยะ) และสายน้ำทิพย์—สิ่งเหล่านี้คือโยนิ คือแหล่งกำเนิดของเจ้า. เจ้าคือเรตัส—พลังเมล็ดพันธุ์—แห่งวิษณุผู้แผ่ซ่านทั่ว; และเจ้านี่เองคือ ‘นาภิ’ ศูนย์กลางกำเนิดแห่งอมฤต. โอรสแห่งปาณฑุ เมื่อกล่าวสัจจวาจานี้แล้ว จงรีบเสด็จขึ้นสู่เวทีนี้เถิด.”
लोमश उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes satya—truthful speech aligned with cosmic reality—as a source of efficacy and protection. By naming the Ocean’s sacred origins (fire, sun, divine waters) and linking it to Viṣṇu’s generative power and the ‘navel’ of immortality, the text presents right speech as a dharmic act that enables right action.
Lomaśa instructs a Pāṇḍava to recite a ‘truth-statement’ (satyavākya) addressed to the Ocean and then quickly ascend a ritual altar (vedī). The instruction suggests a rite or sacred procedure where a consecrated utterance and a physical act together facilitate a critical passage or undertaking.