Shloka 39
Bhāgīratha’s Tapas and the Petition to Gaṅgā (गङ्गावतरण-प्रसङ्गः)
लोगमश उवाच असमज्जा इति ख्यात: सगरस्य सुतो हाभूत् | यं शैब्या जनयामास पौराणां स हि दारकान्,लोमशजीने कहा--राजन्! सगरका वह पुत्र जिसे रानी शैब्याने उत्पन्न किया था, असमज्जसके नामसे विख्यात हुआ। वह जहाँ-तहाँ खेल-कूदमें लगे हुए पुरवासियोंके दुर्बल बालकोंके समीप सहसा पहुँच जाता और चीखते-चिल्लाते रहनेपर भी उनका गला पकड़कर उन्हें नदीमें फेंक देता था। तब समस्त पुरवासी भय और शोकमें मग्न हो राजा सगरके पास आये और हाथ जोड़े खड़े हो इस प्रकार कहने लगे--“महाराज! आप शत्रुसेना आदिके भयसे हमारी रक्षा करनेवाले हैं
Lomaśa uvāca — Asamañjā iti khyātaḥ Sagarasya suto ha bhūt | yaṃ Śaibyā janayāmāsa paurāṇāṃ sa hi dārakān |
โลมศะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา พระเจ้าสครามีโอรสองค์หนึ่ง ประสูติแต่พระนางไศพยา เป็นที่รู้จักนามว่า ‘อสมัญชะ’ เขามักพุ่งเข้าไปหาเด็กน้อยผู้บอบบางของชาวเมืองโดยฉับพลัน และแม้เด็กจะร้องกรีด เขาก็จับคอแล้วเหวี่ยงลงสู่แม่น้ำ”
लोगमश उवाच
Educational Q&A
The episode foregrounds rājadharma: a king’s foremost duty is to protect subjects from fear and harm, even when the source of harm is within his own household. Cruelty toward the vulnerable is presented as a grave ethical disorder that demands correction.
Lomaśa introduces Sagara’s son Asamañjā, born of Śaibyā, and characterizes him as notorious for tormenting the townspeople’s children—seizing them and throwing them into the river—setting up the citizens’ appeal to King Sagara for protection.