Shloka 56
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
सपुत्रे त्वयि वृत्तिं च वर्तते यां नराधिप । दाहितश्च निरस्तश्न त्वामेवोपाश्रित: पुन:
vaiśampāyana uvāca | saputre tvayi vṛttiṃ ca vartate yāṃ narādhipa | dāhitaś ca nirastaś ca tvām evopāśritaḥ punaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา พระองค์มิได้ไม่รู้ถึงความประพฤติที่อชาตศัตรู ยุธิษฐิระ พร้อมด้วยโอรสทั้งหลาย ได้แสดงต่อพระองค์มาโดยสม่ำเสมอ แม้เขาถูกวางแผนให้ถูกเผาในเรือนยางรัก และถูกขับออกจากแว่นแคว้นและแผ่นดิน เขาก็ยังกลับมาอีกครั้ง ขอพึ่งพระองค์เพียงผู้เดียวเป็นที่ลี้ภัย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the moral weight of remembering righteousness and gratitude: even after severe wrongdoing (attempted burning and exile), Yudhiṣṭhira maintains dignified, conciliatory conduct and seeks lawful refuge rather than revenge—an implicit rebuke of unjust aggression and a call to ethical kingship.
In the Udyoga Parva’s lead-up to conflict, the speaker reminds the king that Yudhiṣṭhira’s behavior toward him has been consistently respectful and restrained, despite the Pandavas having suffered the lac-house plot and expulsion; yet they return again to the same royal authority seeking protection and settlement.