Shloka 50
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
न चास्य शल्यं कृन्तन्ति विद्धास्तत्र सभासद: । धर्म एतानारुजति यथा नद्यनुकूलजान्
na cāsya śalyaṃ kṛntanti viddhās tatra sabhāsadaḥ | dharma etān ārujati yathā nady-anukūlajān ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ในสภานั้น สมาชิกมิได้ตัดถอน ‘หนาม’—บาดแผลแห่งอธรรม—ที่ทิ่มแทงสภาอยู่เสียให้สิ้น แล้วธรรมเองย่อมทิ่มแทงสมาชิกเหล่านั้น—ดุจสายน้ำเชี่ยวกรากถอนรากทำลายต้นไม้ที่ขึ้นตามตลิ่ง ฉันนั้น เมื่อปล่อยให้อธรรมคงอยู่ไม่ถูกกำจัด ธรรมซึ่งเข้าสู่ท้องพระโรงทั้งที่บาดเจ็บด้วยอธรรม ย่อมกลับเป็นเหตุแห่งความพินาศแก่ผู้ที่ยอมทนมัน”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
If an assembly tolerates wrongdoing and fails to remove it, the guilt and consequences fall upon the very members who remain silent. Dharma does not merely ‘exist’ as an ideal; when ignored amid adharma, it becomes a force that exposes and destroys the complicit.
Vaiśaṃpāyana describes a court/assembly where adharma has ‘pierced’ the institution like a thorn. Because the courtiers do not cut out that thorn, Dharma itself turns against them—illustrated by the simile of a river that uproots trees along its banks.