Shloka 473
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
धर्मज्ञेषु सभासत्सु नेह युक्तमसाम्प्रतम् । भरतश्रेष्ठ! आपके पुत्र पाण्डवोंने इस सभाके लिये भी यह संदेश दिया है--“आप समस्त सभासदगण धर्मके ज्ञाता हैं। आपके रहते हुए यहाँ कोई अयोग्य कार्य हो
dharmajñeṣu sabhāsatsu neha yuktam asāmpratam | bharataśreṣṭha! āpake putra pāṇḍavoṃ ne isa sabhā ke liye bhī yaha saṃdeśa diyā hai—“āpa samasta sabhāsadgaṇa dharma ke jñātā haiṃ | āpake rahate hue yahāṃ koī ayogya kārya ho, yaha ucita nahīṃ hai”
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ในสภาที่เหล่าสมาชิกเป็นผู้รู้ธรรมะ ย่อมไม่สมควรให้สิ่งอันไม่ชอบธรรมเกิดขึ้น ณ ที่นี้เลย โอ้ผู้ประเสริฐแห่งวงศ์ภารตะ บุตรของท่านคือเหล่าปาณฑพก็ได้ส่งสารมายังท้องพระโรงด้วยว่า ‘ท่านทั้งหลายผู้ประทับในสภานี้ล้วนรู้ธรรมะ เมื่อท่านยังอยู่ ณ ที่นี้ ก็ไม่ควรปล่อยให้การกระทำอันไม่คู่ควรเกิดขึ้นได้’”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Moral authority entails responsibility: when dharma-knowing elders and courtiers are present, they must prevent improper actions. Silence or inaction in the face of adharma becomes a failure of duty.
In the Udyoga Parva’s pre-war diplomacy, a message attributed to the Pāṇḍavas is presented in the royal assembly, appealing to the court’s collective dharma-knowledge and urging that no unworthy decision or deed be permitted under their watch.