Shloka 37
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
हार्द यत् पाण्डवेष्वासीत् प्राप्तेडस्मिन्नायुष: क्षये । तदेव ते भवत्वद्य संधत्स्व भरतर्षभ,भरतश्रेष्ठ अब आपकी आयु भी क्षीण हो चली है; इस बुढ़ापेमें आपका पाण्डवोंके ऊपर वैसा ही स्नेह बना रहे, जैसा पहले था; अत: संधि कर लीजिये
Vaiśaṃpāyana uvāca: hārdaṃ yat pāṇḍaveṣv āsīt prāpte ’sminnāyuṣaḥ kṣaye | tad eva te bhavatv adya sandhatsva bharatarṣabha ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า—“โอ้ยอดแห่งวงศ์ภารตะ บัดนี้ปลายอายุของท่านใกล้เข้ามาแล้ว ขอให้ความรักอันจริงใจที่ท่านเคยมีต่อปาณฑพยังคงอยู่ในท่านดังเดิม เพราะฉะนั้นจงทำสัญญาสงบศึก—จงประนีประนอมเถิด”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
As life wanes, one should preserve heartfelt goodwill and choose reconciliation over escalation; ethical leadership favors peace, especially within family and polity.
The narrator urges an elder of the Bharata line to retain his former affection for the Pāṇḍavas despite old age and to conclude a peace-settlement, emphasizing timely compromise before irreversible conflict.