Shloka 31
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
न पश्येम कुरून् सर्वान् पाण्डवांश्वैव संयुगे । क्षीणानुभयत: शूरान् रथिनो रथिभिहंतान्
vaiśampāyana uvāca | na paśyema kurūn sarvān pāṇḍavāṁś caiva saṁyuge | kṣīṇān ubhayataḥ śūrān rathino rathibhir hatān ||
เมื่อพิจารณาผลลัพธ์แห่งสงครามนี้แล้ว เรามิอาจเห็นได้ว่าทั้งฝ่ายกุรุหรือฝ่ายปาณฑพจะเหลือรอดอย่างครบถ้วน ทั้งสองฝ่ายเหล่านักรบรถศึกผู้กล้าหาญจะร่อยหรอและพินาศ—รธินถูกสังหารด้วยรธิน—จนทุ่งรบว่างเปล่าจากยอดบุรุษทั้งหลาย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral and human cost of war: even when fought by renowned heroes, conflict consumes both sides. It frames the coming battle as a mutual ruin, warning that victory purchased through widespread destruction is ethically fraught and spiritually sobering.
In Udyoga Parva, as the war becomes unavoidable, the narrator Vaiśampāyana conveys a grim foresight: in the impending saṁyuga, the leading chariot-warriors of both the Kauravas and the Pāṇḍavas will be slain by their counterparts, leaving both factions devastated.