Shloka 16
Dambhodbhava, Nara-Nārāyaṇa, and the Counsel to Abandon Hubris
Udyoga-parva 94
Devanagari script
स्वयं निष्फलमालक्ष्य संविधत्स्व विशाम्पते । सहायभूता भरतास्तवैव स्युर्जनेश्वर,प्रजानाथ! पाण्डवोंके साथ वैर और विवादका कोई अच्छा परिणाम नहीं हो सकता; यह विचारकर आप स्वयं ही संधिके लिये प्रयत्न करें। जनेश्वर! ऐसा करनेसे भरतवंशी पाण्डव आपके ही सहायक होंगे
Translation
ข้าแต่ผู้ทรงอภิบาลไพร่ฟ้า ผู้เป็นเจ้าแห่งชน! เมื่อทรงเห็นด้วยพระองค์เองแล้วว่า ความพยาบาทและวิวาทกับเหล่าปาณฑพย่อมไม่ก่อผลอันเป็นมงคล ขอพระองค์จงทรงพยายามทำสันติด้วยพระองค์เองเถิด. หากทรงกระทำเช่นนั้น ปาณฑพผู้สืบสายภรตะจักเป็นผู้เกื้อหนุนพระองค์เอง.
Word by Word
स्वयम्yourself
स्वयम्:
Karta
TypeIndeclinable
Rootस्वयम्
Formindeclinable
निष्फलम्fruitless
निष्फलम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिष्फल
Formneuter, accusative, singular
आलक्ष्यhaving perceived/considered
आलक्ष्य:
Karma
TypeVerb
Rootआ + लक्ष्
Formabsolutive (क्त्वान्त/ल्यप्), indeclinable
संविधत्स्वarrange/undertake (for peace)
संविधत्स्व:
Karta
TypeVerb
Rootसम् + विधा
Formimperative, 2nd person, singular, parasmaipada
विशाम्of the people/subjects
विशाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootविश्
Formfeminine, genitive, plural
पतेO lord
पते:
Sambodhana
TypeNoun
Rootपति
Formmasculine, vocative, singular
सहायभूताःhaving become helpers
सहायभूताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसहाय-भूत
Formmasculine, nominative, plural
भरताःthe Bharatas (descendants of Bharata)
भरताः:
Karta
TypeNoun
Rootभरत
Formmasculine, nominative, plural
तवto/for you; of you
तव:
Sampradana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formgenitive, singular
एवindeed/only
एव:
Sambandha
TypeIndeclinable
Rootएव
Formindeclinable
स्युःwould be
स्युः:
Karta
TypeVerb
Rootअस्
Formoptative, 3rd person, plural, parasmaipada
जन-ईश्वरO lord of people
जन-ईश्वर:
Sambodhana
TypeNoun
Rootजन + ईश्वर
Formmasculine, vocative, singular
प्रजा-नाथO protector of subjects
प्रजा-नाथ:
Sambodhana
TypeNoun
Rootप्रजा + नाथ
Formmasculine, vocative, singular
Speaker
वैशम्पायन उवाच
Character Dynamics
Dharma Sankata (Moral Dilemma)
War Context
Verse Rasa (Emotional Essence)
Philosophical Teaching
Political Layer
Geographic Context
Meter (Chandas)
Sandhi Notes