Previous Verse
Next Verse

Shloka 22

इन्द्रस्य दुःखप्राप्तिः—त्रिशिरोवधः, वृत्रोत्पत्तिः, जृम्भिकाजननम्

Indra’s Distress: Slaying of Triśiras, Birth of Vṛtra, and the Origin of Yawning

शास्त्रबुद्ध्या विनिश्ित्य कृत्वा बुद्धि वधे दृढाम्‌ू,शास्त्रयुक्त बुद्धिसे त्रिशिराके वधका दृढ़ निश्चय करके क्रोधमें भरे हुए इन्द्रने अग्निके समान तेजस्वी, घोर एवं भयंकर वज्रको त्रेशिराकी ओर चला दिया। उस वज्रकी गहरी चोट खाकर त्रिशिरा मरकर पृथ्वीपर गिर पड़े, मानो वज्जके आघातसे टूटा हुआ पर्वतका शिखर भूतलपर पड़ा हो

śāstrabuddhyā viniścitya kṛtvā buddhau vadhe dṛḍhām | śāstrayuktayā buddhyā triśirasaḥ vadhe dṛḍhaniścayaṃ kṛtvā krodhabharo 'bhavat | krodhāviṣṭa indro 'gnisamatejasvinaṃ ghoraṃ bhayaṅkaraṃ vajraṃ triśirasaṃ prati cikṣepa | tasya vajrasya gāḍhābhighātena triśirā mṛtvā pṛthivyāṃ papāta, vajrāhataṃ parvataśikharaṃ yathā bhūtale patitam ||

ครั้นพิจารณาด้วยปัญญาตามคัมภีร์และตั้งพระทัยมั่นคงในการสังหารตรีศิระแล้ว อินทร์ผู้เดือดดาลด้วยโทสะก็ขว้างวัชระอันน่าสะพรึงกลัวและดุร้าย เปล่งประกายดุจไฟ ไปยังตรีศิระโดยตรง ถูกกระแทกด้วยแรงอันลึกหนักนั้น ตรีศิระก็สิ้นชีวิตล้มลงสู่พื้นปฐพี ประหนึ่งยอดเขาที่ถูกวัชระฟาดจนแตกแล้วร่วงลงสู่แผ่นดิน

शास्त्रबुद्ध्याby scriptural/intelligent reasoning
शास्त्रबुद्ध्या:
Karana
TypeNoun
Rootशास्त्रबुद्धि
FormFeminine, Instrumental, Singular
विनिश्चित्यhaving ascertained/decided
विनिश्चित्य:
TypeVerb
Rootवि-नि-√चि
FormAbsolutive (Gerund)
कृत्वाhaving done/made
कृत्वा:
TypeVerb
Root√कृ
FormAbsolutive (Gerund)
बुद्धिम्resolve/intention
बुद्धिम्:
Karma
TypeNoun
Rootबुद्धि
FormFeminine, Accusative, Singular
वधेin (the act of) slaying
वधे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootवध
FormMasculine, Locative, Singular
दृढाम्firm
दृढाम्:
TypeAdjective
Rootदृढ
FormFeminine, Accusative, Singular

शल्य उवाच

Ś
Śalya
I
Indra
T
Triśiras (Triśirā)
V
Vajra (thunderbolt)
A
Agni (as a simile for radiance)
P
Pṛthivī (earth)
P
Parvataśikhara (mountain peak, as simile)

Educational Q&A

The verse juxtaposes ‘scripture-based reasoning’ with the corrosive force of anger: even when one claims a righteous rationale, wrath can distort judgment and make violence ethically perilous. It warns that intention and mental state (krodha vs. calm discernment) critically shape the moral quality of an act.

Indra, having resolved to kill the three-headed being Triśiras, hurls his vajra (thunderbolt). The blow is fatal; Triśiras falls dead to the earth, compared to a mountain peak shattered and cast down by a thunderbolt.