Shloka 59
अज्ञातचर्या बालानामवरोधश्व माधव । न मे क्लेशतमं तत् स्यात् पुत्र: सह परंतप,'परंतप माधव! मेरे बालकोंको अज्ञातभावसे रहना पड़ा है और अब राज्य न मिलनेसे उनकी जीविकाका भी अवरोध हो गया है। पुत्रोंके साथ मुझे इतना महान् क्लेश नहीं प्राप्त होना चाहिये
ajñātacaryā bālānām avarodhaś ca mādhava | na me kleśatamaṃ tat syāt putraḥ saha parantapa ||
โอ้มาธวะ ผู้ปราบศัตรู! บุตรน้อยของข้าจำต้องอยู่ในสภาพปิดบังตน และบัดนี้เมื่อถูกปฏิเสธราชอาณาจักร แม้แต่ปัจจัยเลี้ยงชีพของพวกเขาก็ถูกตัดขาด โอ้ผู้เผาผลาญศัตรู! ความทุกข์หนักหนาเช่นนี้ไม่ควรตกแก่ข้าพร้อมกับบุตรทั้งหลาย
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical weight of unjust deprivation: forcing rightful heirs into concealment and then denying them sustenance is portrayed as an extreme wrong that deepens suffering for an entire family, underscoring the dharmic responsibility of rulers to protect livelihood and justice.
In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations and grievances, the speaker laments that the sons had to live incognito and, with the kingdom withheld, their means of living are now obstructed—an appeal to Kṛṣṇa (Mādhava) framed as a plea against unbearable collective suffering.