Shloka 40
Kṛṣṇa at Duryodhana’s House: Refusal of Hospitality and Departure to Vidura (कृष्णस्य धार्तराष्ट्रनिवेशनगमनम्)
चित्रयोधी च नकुलो महेष्वासो महाबल: । कच्चित् सकुशली कृष्ण वत्सो मम सुखैधित:,“श्रीकृष्ण! जो सुकुमार, युवक, शौर्यसम्पन्न तथा दर्शनीय है, जो सभी भाइयोंके बाहर विचरनेवाला प्रिय प्राणस्वरूप है, जिसमें युद्धकी विचित्र कला शोभा पाती है, वह महान् धनुर्धर, महाबली एवं मुझसे पला हुआ मेरा पुत्र पाण्डुनन्द्न नकुल सकुशल तो है न?
vaiśampāyana uvāca |
citrayodhī ca nakulo maheṣvāso mahābalaḥ |
kaccit sakuśalī kṛṣṇa vatso mama sukhaiḍhitaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “ส่วนนกุล—ผู้ชำนาญในศิลปะแห่งศึกอันพิสดาร เป็นมหาธนูรธรและผู้มีกำลังยิ่ง—โอ้กฤษณะ บุตรอันเป็นที่รักของข้าพเจ้าสุขสวัสดีหรือไม่? เขาเติบโตงอกงามในความผาสุกภายใต้การอุปการะของข้าพเจ้าหรือไม่?”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even amid impending conflict, the epic foregrounds humane concern: asking after another’s welfare—especially of the young and those bound by duty—reflects dharma as compassion, responsibility, and relational care, not merely strategy.
In the Udyoga Parva’s pre-war exchanges, an elder (speaking through Vaiśampāyana’s narration) anxiously inquires of Kṛṣṇa about Nakula’s safety and flourishing, praising his martial excellence while expressing parental affection and concern.