Shloka 8
कुरुसभायां केशवागमन-सत्कारविधानम् / Preparations to Honor Keśava at the Kuru Court
तमःसंवृतमप्यासीत् सर्व जगदिदं तथा । न दिशो नादिशो राजन प्रज्ञायन्ते सम रेणुना,राजन! यह सारा संसार धूलके कारण अन्धकारसे आच्छन्न-सा हो गया। कौन दिशा है, कौन दिशा नहीं है--इसका ज्ञान नहीं हो पाता था
tamaḥsaṃvṛtam apy āsīt sarvaṃ jagad idaṃ tathā | na diśo nādiśo rājan prajñāyante sama-reṇunā ||
ยิ่งกว่านั้น โลกทั้งมวลก็ประหนึ่งถูกความมืดปกคลุม ข้าแต่พระราชา เพราะธุลีฟุ้งขึ้นเสมอกันทั่วทุกแห่ง จึงมิอาจจำแนกได้ว่าไหนคือทิศ และไหนมิใช่ทิศ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
When conflict and agitation spread everywhere, discernment (the ability to distinguish right direction from wrong) is lost; the verse uses physical darkness and dust as a moral-psychological metaphor for confusion that precedes destructive action.
The narrator describes a scene where dust fills the air so uniformly that darkness seems to cover the world, making it impossible to tell directions—an atmospheric sign of escalating turmoil in the Udyoga Parva context.