Shloka 46
उद्योगपर्व — अध्याय ८१: कृष्णस्य दूतप्रयाणम्
Udyoga Parva, Chapter 81: Krishna Sets Out as Envoy
'भामिनि! जिनपर तुम कुपित हुई हो, उन विपक्षियोंकी स्त्रियाँ भी अपने कुट॒म्बी, बन्धु-बान्धव, मित्रवृन्द तथा सेनाओंके मारे जानेपर इसी तरह रोयेंगी ।। अहं च तत् करिष्यामि भीमार्जुनयमै: सह । युधिष्ठिरनियोगेन दैवाच्च विधिनिर्मितात्
bhāmini! yān prati tvaṁ kupitāsi teṣāṁ vipakṣīyāḥ striyo 'pi sva-kuṭumbibāndhava-mitravṛnda-senānāṁ nihateṣu tathāiva rodiṣyanti. ahaṁ ca tat kariṣyāmi bhīmārjunayamaiḥ saha, yudhiṣṭhira-niyogena daivāc ca vidhinirmitāt.
โอภามินี! เหล่าสตรีของฝ่ายศัตรูที่เจ้ากริ้วนั้น ก็จักร่ำไห้เช่นเดียวกัน เมื่อครอบครัว ญาติพี่น้อง หมู่มิตร และกองทัพของตนถูกสังหาร และเราด้วยจักกระทำให้เป็นจริง ร่วมกับภีมะ อรชุน และยมะ ตามบัญชาของยุธิษฐิระ อีกทั้งเพราะชะตาอันถูกกำหนดไว้โดยระเบียบแห่งวิธีก็ได้ลิขิตไว้เช่นนั้น
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse underscores the moral weight and inevitability of war’s consequences: violence rebounds as grief upon families on both sides. It also frames action as occurring under both human agency (obedience to Yudhiṣṭhira’s command) and a larger determinism (daiva/vidhi), highlighting the Mahābhārata tension between duty-driven choice and fate.
In the Udyoga Parva’s lead-up to the Kurukṣetra war, the speaker conveys a grim assurance: the opponents’ women will mourn when their men and armies fall. The narrator adds that ‘I too will do this’ alongside Bhīma and Arjuna (and ‘Yama’ as a force/personification of death), acting under Yudhiṣṭhira’s directive and the compulsion of destiny.