Shloka 6
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
व्यथयन्निव भूतानि कम्पयन्निव मेदिनीम् । शनैर्विश्रामयन् सेनां स ययौ येन पाण्डव:,राजा शल्य समस्त प्राणियोंको व्यथित और पृथ्वीको कम्पित-से करते हुए अपनी सेनाको धीरे-धीरे विभिन्न स्थानोंपर ठहराकर विश्राम देते हुए उस मार्गपर चले, जिससे पाण्डुनन्दन युधिष्ठिरके पास शीघ्र पहुँच सकते थे
vyathayann iva bhūtāni kampayann iva medinīm | śanair viśrāmayann senāṃ sa yayau yena pāṇḍavaḥ ||
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— พระราชาศัลยะเสด็จไปตามเส้นทางซึ่งจะทำให้ทรงไปถึงปาณฑพ (ยุธิษฐิระ) ได้โดยเร็ว กองทัพมหึมาของพระองค์เคลื่อนพลไปประหนึ่งทำให้สรรพสัตว์เดือดร้อนและทำให้แผ่นดินสั่นสะเทือน; กระนั้นพระองค์ก็ยังดำเนินไปอย่างมั่นคง หยุดพักกองทัพเป็นระยะ ๆ เพื่อให้ได้พักผ่อนตามลำดับ
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
Even legitimate political movement and military organization have ethical consequences: the sheer mass of an army can distress beings and strain the land. The verse hints at the responsibility of rulers to balance strategic aims with restraint and care for those affected.
Vaiśampāyana narrates that King Śalya proceeds with his army toward the Pāṇḍavas (especially Yudhiṣṭhira). The march is powerful enough to seem to shake the earth, but Śalya advances methodically, stopping at intervals to rest the troops so he may reach them promptly.