Shloka 28
अध्याय ८ — शल्यस्य सत्कारः, वरदानं, पाण्डवसमागमश्च (Śalya’s Reception, the Boon, and Meeting the Pāṇḍavas)
तथा भीमार्जुनौ हृष्टौ स्वस्रीयौ च यमावुभौ । तत्पश्चात् शत्रुसूदन मद्रराज शल्यने कुशल-प्रश्नके अनन्तर बड़ी प्रसन्नताके साथ राजा युधिष्ठिरको हृदयसे लगाया। इसी प्रकार उन्होंने हर्षमें भरे हुए दोनों भाई भीमसेन और अर्जुनको तथा अपनी बहिनके दोनों जुड़वे पुत्रों--नकुल-सहदेवको भी गले लगाया ।। (द्रौपदी च सुभद्रा च अभिमन्युश्न भारत | समेत्य च महाबाहुं शल्यं पाण्डुसुतस्तदा ।। कृताञ्जलिरदीनात्मा धर्मात्मा शल्यमब्रवीत् | भारत! तदनन्तर द्रौपदी, सुभद्रा तथा अभिमन्युने महाबाहु शल्यके पास आकर उन्हें प्रणाम किया। उस समय उदारचेता धर्मात्मा पाण्डुपुत्र युधिष्ठिरने दोनों हाथ जोड़कर शल्यसे कहा। युधिष्ठिर उदाच स्वागतं ते<स्तु वै राजन्नेतदासनमास्यताम् ।। युधिष्ठिर बोले--राजन्! आपका स्वागत है। इस आसनपर विराजिये। वैशम्पायन उवाच ततो न्यषीदच्छल्यक्षु काज्चने परमासने । कुशल पाण्डवो<5पृच्छच्छल्यं सर्वसुखावहम् ।। स तै: परिवृतः सर्व: पाण्डवैर्धर्मचारिभि: ।) आसने चोपविष्टस्तु शल्य: पार्थमुवाच ह,वैशम्पायनजी कहते हैं--जनमेजय! तब राजा शल्य सुवर्णके श्रेष्ठ सिंहासनपर विराजमान हुए। उस समय पाण्डुनन्दन युधिष्ठिने सबको सुख देनेवाले शल्यसे कुशलसमाचार पूछा। उन समस्त धर्मात्मा पाण्डवोंसे घिरकर आसनपर बैठे हुए राजा शल्य कुन्तीकुमार युधिष्ठिरसे इस प्रकार बोले--
tathā bhīmārjunau hṛṣṭau svasrīyau ca yamāv ubhau | tatpaścāc chatrusūdana madrarājaḥ śalyas tena kuśala-praśnekenānantaraṃ bṛhatyā prasannatayā rājānaṃ yudhiṣṭhiraṃ hṛdayena samāliṅgat | evaṃ hṛṣṭau bhīmārjunau ca svasrīyau yamau nakula-sahadevau ca samāliṅgat || draupadī ca subhadrā cābhimanyuś ca bhārata | sametya ca mahābāhuṃ śalyaṃ pāṇḍusutas tadā || kṛtāñjalir adīnātmā dharmātmā śalyam abravīt | yudhiṣṭhira uvāca—svāgataṃ te ’stu vai rājan etad āsanam āsyatām || vaiśampāyana uvāca—tato nyaṣīdac chalyas tu kāñcane paramāsane | kuśalaṃ pāṇḍavo ’pṛcchac chalyam sarvasukhāvaham || sa taiḥ parivṛtaḥ sarvaḥ pāṇḍavair dharmacāribhiḥ | āsane copaviṣṭas tu śalyaḥ pārtham uvāca ha ||
ครั้นแล้วพระศัลยะ กษัตริย์แห่งมทระ ผู้ปราบศัตรู ก็ทรงโอบกอดภีมเสนและอรชุนด้วยความยินดี อีกทั้งโอบกอดนกุลกับสหเทวะ—บุตรฝาแฝดของพระขนิษฐภคินีของพระองค์ด้วย ต่อมา โอ้ภารตะ เทราปที สุภัทระ และอภิมันยุ ได้เข้าไปเฝ้าพระศัลยะผู้มีพระกรอันเกรียงไกร แล้วประนมมือถวายบังคม ครั้นนั้นพระยุธิษฐิระผู้ทรงธรรมได้ประนมมือกราบทูลพระศัลยะว่า “ข้าแต่พระราชา ขอทรงรับการต้อนรับ โปรดประทับบนอาสนะนี้เถิด” ไวศัมปายนะกล่าวว่า—แล้วพระศัลยะจึงประทับบนราชบัลลังก์ทองอันประเสริฐ ขณะนั้นพระยุธิษฐิระผู้เป็นโอรสแห่งปาณฑุได้ไต่ถามสารทุกข์สุกดิบของพระศัลยะ—ถ้อยคำอันนำความผาสุกแก่หมู่ชนทั้งปวง เมื่อประทับท่ามกลางเหล่าปาณฑพผู้ประพฤติธรรมแล้ว พระศัลยะจึงเริ่มตรัสกับปารถะดังนี้
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage foregrounds dharma as lived etiquette: honoring guests, acknowledging kinship bonds, and speaking welfare-bringing words. Even amid looming conflict, righteous conduct is shown through respectful greeting (kuśala-praśna), reverence (kṛtāñjali), and proper seating—ethical self-discipline that sustains social order.
Śalya, king of Madra and maternal uncle of Nakula and Sahadeva, arrives among the Pāṇḍavas. He warmly embraces Yudhiṣṭhira, Bhīma, Arjuna, and the twins. Draupadī, Subhadrā, and Abhimanyu pay respects. Yudhiṣṭhira welcomes Śalya and offers him a golden throne, then inquires about his welfare; Śalya, seated and surrounded by the Pāṇḍavas, begins to speak.