Shloka 41
Udyoga Parva, Adhyāya 72 — Bhīmasena’s counsel on conciliation and Duryodhana’s disposition
योधाश्व सर्वे कृतनिश्चयास्ते भव्न्तु हस्त्यश्वरथेषु यत्ता: । सांग्रामिकं ते यदुपार्जनीयं सर्व समग्र कुरु तन्नरेन्द्र,यदि मनुष्यलोकका संहार करनेवाली अत्यन्त भयंकर मृत्यु इनको नहीं प्राप्त हुई होती, तो ऐसी बातें देखनेमें नहीं आतीं। अतः नरेन्द्र! आपके समस्त योद्धा युद्धके लिये दृढ़ निश्चय करके भाँति-भाँतिके शस्त्र, यन्त्र, कवच, रथ, हाथी और घोड़ोंको सुसज्जित कर लें तथा उन हाथियों, घोड़ों एवं रथोंपर सवार हो युद्ध करनेके निमित्त सदा तैयार रहें। इसके सिवा आपको युद्धोपयोगी जिन समस्त वस्तुओंका संग्रह करना है उन सबका भी आप संग्रह कर लीजिये
yodhāś ca sarve kṛtaniścayās te bhavantu hastyaśvaratheṣu yattāḥ | sāṅgrāmikaṃ te yad upārjanīyaṃ sarvaṃ samagraṃ kuru tan narendra ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช ขอให้เหล่านักรบของพระองค์ทั้งปวงตั้งมั่นด้วยปณิธานอันแน่วแน่ และเตรียมพร้อมอย่างบริบูรณ์บนช้าง ม้า และรถศึก และสิ่งใดก็ตามที่พึงจัดหาเพื่อการศึก—ขอพระองค์ทรงรวบรวมให้ครบถ้วนทั้งหมดเถิด เพราะหากมฤตยูอันน่าสะพรึงกลัว—ผู้ทำลายมนุษย์ในโลกนี้—มิได้กำลังจะบังเกิดแก่พวกเขา เหตุการณ์เช่นนี้ย่อมไม่ปรากฏให้เห็น ดังนั้นขอพระองค์ทรงให้กองทัพพร้อมรบอยู่เสมอ สรรพด้วยอาวุธ กลศึก เกราะ รถศึก ช้าง และม้า”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
A ruler must act with clear-eyed responsibility: when conflict becomes unavoidable, dharma requires disciplined preparedness—firm resolve, organized forces, and complete logistical provisioning—rather than negligence or wishful thinking.
Yudhiṣṭhira addresses a king (narendra), urging him to keep all warriors battle-ready on elephants, horses, and chariots, and to gather every necessary war resource, framing the urgency against the looming reality of mass death and impending conflict.