Shloka 60
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
सुखं प्रशान्त: स्वपिति हित्वा जयपराजयौ । विजयकी प्राप्ति भी चिरस्थायी शत्रुताकी सृष्टि करती है। पराजित पक्ष बड़े दुःखसे समय बिताता है। जो किसीसे शत्रुता न रखकर शान्तिका आश्रय लेता है, वह जय- पराजयकी चिन्ता छोड़कर सुखसे सोता है ।। ५९ ह |। जातवैरश्न पुरुषो दुःखं स्वपिति नित्यदा
sukhaṁ praśāntaḥ svapiti hitvā jayaparājayau | jātavairaś ca puruṣo duḥkhaṁ svapiti nityadā ||
ผู้สงบย่อมนอนเป็นสุข โดยละทั้งชัยชนะและความพ่ายแพ้เสีย แต่ผู้ที่ก่อเวรเป็นศัตรูแล้ว ย่อมนอนด้วยความทุกข์อยู่เป็นนิตย์
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Inner peace comes from relinquishing obsession with victory and defeat; creating enmity destroys one’s rest and happiness, while non-hostility and a peace-oriented stance lead to contentment.
In the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, Yudhiṣṭhira argues for peace by highlighting the moral and psychological cost of conflict: victory breeds enduring hostility and the defeated suffer, whereas the tranquil person who avoids enmity sleeps peacefully.