Shloka 15
Udyoga-parva Adhyāya 71 — Kṣatra-dharma Counsel, Public Legitimacy, and Mobilization
अविस्थलं वृकस्थलं माकन्दी वारणावतम् | अवसानं च गोविन्द कज्चिदेवात्र पउचमम्,गोविन्द! मैंने धृतराष्ट्रसे यही कहा था कि तात! आप हमें अविस्थल, वृकस्थल, माकन्दी, वारणावत और अन्तिम पाँचवाँ कोई-सा भी गाँव जिसे आप देना चाहें, दे दें। इस प्रकार हमारे लिये पाँच गाँव या नगर दे दें; जिनमें हम पाँचों भाई एक साथ मिलकर रह सकें और हमारे कारण भरतवंशियोंका नाश न हो
Yudhiṣṭhira uvāca: avi-sthalaṃ vṛka-sthalaṃ mākandī vāraṇāvatam | avasānaṃ ca govinda kaścid evātra pañcamam ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “โอ้โควินทะ ข้าพเจ้าได้ทูลพระเจ้าธฤตราษฏระว่า ‘เสด็จพ่อ โปรดประทานอวิสถละ วฤกสถละ มากันที วารณาวตะ และเป็นหมู่บ้านที่ห้า ขอเพียงหมู่บ้านใดก็ได้ตามที่พระองค์ทรงเลือก โปรดประทานเพียงห้าหมู่บ้านหรือเมืองให้พวกเราห้าพี่น้องได้อยู่ร่วมกัน เพื่อมิให้วงศ์ภารตะต้องพินาศเพราะเรา’”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma in statecraft: even when wronged, one should first seek a minimal, fair settlement to prevent large-scale destruction. Yudhiṣṭhira frames the request as a moral duty to protect the wider community and the dynasty from ruin.
In the lead-up to the Kurukṣetra war, Yudhiṣṭhira recounts to Kṛṣṇa that he proposed a compromise to Dhṛtarāṣṭra: the Pāṇḍavas would accept only five settlements—one for each brother—so they could live together and avert a catastrophic war among the Bhāratas.