Shloka 2
उद्योगपर्व — अध्याय 70: युधिष्ठिरस्य शान्त्युपायविचारः
Yudhiṣṭhira’s Deliberation on Peace-Means
ईरयन्तं भारतीं भारताना- मभ्यर्चनीयां शड़करीं सृंजयानाम् । बुभूषद्धिग्ग्रहणीयामनिन्द्यां परासूनामग्रहणीयरूपाम्,भगवान् अत्यन्त मनोहर वाणीमें जो प्रवचन करेंगे, वह भरतवंशियों तथा सूंजयोंके लिये कल्याणकारी तथा आदरणीय होगा। ऐश्वर्यकी इच्छा रखनेवाले पुरुषोंके लिये भगवान्की वह वाणी अनिन्द्य और शिरोधार्य होगी; परंतु जो मृत्युके निकट पहुँच चुके हैं, उन्हें वह अग्राह्म प्रतीत होगी
dhṛtarāṣṭra uvāca |
īrayantaṃ bhāratīṃ bhāratānām abhyarcanīyāṃ śaṅkarīṃ sṛñjayānām |
bubhūṣadbhir grahaṇīyām anindyāṃ parāsūnām agrahaṇīyarūpām ||
ธฤตราษฏระตรัสว่า—“ถ้อยคำศักดิ์สิทธิ์ที่พระผู้เป็นเจ้ากำลังจะเปล่งออก—อันปลุกเร้าวาจาธรรม—จักเป็นมงคลและควรนอบน้อมรับสำหรับชาวภารตะและศฤญชัย ผู้ใคร่ความรุ่งเรืองและความผาสุกจะเห็นว่าเป็นถ้อยคำไร้มลทินและควรยกไว้เหนือเศียร; แต่ผู้ที่ใกล้ความพินาศและความตายจะเห็นว่าเป็นสิ่งไม่อาจรับได้”
धृतराष्ट उवाच
Educational Q&A
Wise counsel is intrinsically auspicious and blameless, but its reception depends on the listener’s inner condition: those oriented toward welfare and dharma can accept it, while those already committed to self-destruction (as if ‘near death’) find it ungraspable and reject it.
Dhṛtarāṣṭra anticipates a forthcoming divine or authoritative discourse meant to guide the Bhāratas and the Sṛñjayas at a critical moment before the great conflict; he notes that such counsel will benefit the receptive, yet will not be taken in by those headed toward ruin.