Shloka 2
Sañjaya’s Knowledge of Keśava and the Discipline of Indriya-nigraha (संजयस्य केशवज्ञानम्—इन्द्रियनिग्रह-उपदेशः)
व्यामान्तरं समास्थाय यथामुक्त मनस्विन: । चक्र तद् वासुदेवस्य मायया वर्तते विभो
sañjaya uvāca | vyāmāntaraṃ samāsthāya yathāmukta-manāsvinaḥ | cakra tad vāsudevasya māyayā vartate vibho, prabho |
สัญชัยกล่าวว่า “ข้าแต่พระผู้เป็นใหญ่ จักรสุทรรศนะของวาสุเทวะสถิตอยู่กับพระองค์เสมอ โดยอำนาจมายาอันเป็นทิพย์ทำให้ผู้อื่นมิอาจแลเห็น ส่วนกลางกว้างราวสามศอกครึ่ง และตามพระดำริขององค์พระผู้เป็นเจ้า จักรนั้นย่อมแผ่เป็นรูปใหญ่ไพโรจน์ ใช้เพื่อทำลายศัตรู”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse emphasizes the Lord’s sovereignty: divine instruments act according to his will, and his māyā can conceal or reveal power as needed. Ethical force (punishing aggressors) is portrayed as legitimate when guided by righteous resolve rather than personal rage.
Sañjaya describes Vāsudeva’s Sudarśana discus—its formidable size and radiance, its concealment by divine māyā, and its readiness to be deployed for the destruction of enemies when the Lord so intends.