Shloka 24
उद्योगपर्व — धृतराष्ट्रस्य दुर्योधनप्रति शक्तिस्मारक-उपदेशः
Udyoga Parva 63: Dhṛtarāṣṭra’s Counsel Reminding Duryodhana of Opponent Strength
एकेन रथमास्थाय पृथिवी येन निर्जिता । भीष्मद्रोणप्रभृतय: संत्रस्ता: साधुयायिन:,जिस वीरने अकेले ही रथपर बैठकर सारी पृथ्वीपर विजय पायी है, विराटनगरपर चढ़ाई करने गये हुए भीष्म और द्रोण-जैसे महान् योद्धाओंको भी जिसने भयभीत करके भगा दिया है, उसके सामने आपका पुत्र क्या पराक्रम कर सकता है? यह आप ही देखिये। आज भी वह वीर आपकी मैत्रीपूर्ण दृष्टिकी प्रतीक्षा कर रहा है और आपकी आज्ञासे वह कौरवोंका सारा अपराध क्षमा कर सकता है
ekena ratham āsthāya pṛthivī yena nirjitā | bhīṣma-droṇa-prabhṛtayaḥ saṁtrastāḥ sādhuyāyinaḥ ||
วีรบุรุษผู้ขึ้นรถศึกเพียงคันเดียวแล้วพิชิตแผ่นดินทั้งปวง—ผู้ซึ่งแม้ภีษมะและโทรณะเป็นต้น แม้ยกทัพไปด้วยเห็นว่าเป็นธรรม ก็ยังหวาดหวั่นแล้วถอยกลับ—ต่อหน้าวีรบุรุษเช่นนั้น บุตรของท่านจะสำแดงเดชอันใดได้? ท่านจงพิจารณาเองเถิด บัดนี้มหาวีรผู้นั้นยังคอยสายตาไมตรีของท่านอยู่; และด้วยพระบัญชาของท่าน เขาย่อมอภัยความผิดทั้งสิ้นของเหล่ากุรุได้
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura urges realistic, dharma-based statecraft: recognize true strength, abandon arrogance, and choose reconciliation while it is still possible. A ruler should restrain his side’s wrongdoing and seek peace through humility and forgiveness rather than invite ruin through obstinacy.
In Udyoga Parva, Vidura counsels the Kuru king (implicitly Dhṛtarāṣṭra) during the tense pre-war negotiations. He points to the extraordinary prowess of the Pandava hero (implied Arjuna, famed for routing Bhīṣma and Droṇa at Virāṭa) and asks how Duryodhana could stand against him, urging the king to extend friendly regard so that the Pandava may forgive the Kauravas’ offenses and avert war.