Shloka 57
अभिव्यक्तः परेषां च कृत्स्नो भुवि पराजय: । अह्वा होकेन भीष्मो<यं प्रयुतं हन्ति भारत,भारत! इस पृथ्वीपर मेरे शत्रुओंकी पूर्णतः पराजय तो इसीसे स्पष्ट है कि ये पितामह भीष्म प्रतिदिन दस हजार विपक्षी योद्धाओंका संहार करेंगे
abhivyaktaḥ pareṣāṁ ca kṛtsno bhuvi parājayaḥ | āhvāhokena bhīṣmo ’yaṁ prayutaṁ hanti bhārata ||
ความพ่ายแพ้อย่างสิ้นเชิงของศัตรูบนแผ่นดินนี้ย่อมปรากฏชัดแล้ว; เพราะเพียงเสียงท้าศึกเท่านั้น ปิตามหะภีษมะผู้นี้ โอ้ภารตะ จะสังหารนักรบฝ่ายตรงข้ามวันละหนึ่งหมื่นคน
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how confidence grounded solely in force and numerical slaughter can masquerade as certainty of victory. It implicitly critiques Duryodhana’s moral blindness: he treats mass killing as evidence of inevitable success, overlooking dharma, justice, and the deeper consequences of war.
In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Duryodhana speaks with triumphal certainty. He points to Bhīṣma’s unmatched prowess, claiming that Bhīṣma will kill ten thousand enemy warriors per day, and takes this as proof that the opponents’ total defeat is already assured.