Shloka 17
उद्योगपर्व — अध्याय ५४: दुर्योधनस्य धृतराष्ट्रं प्रति बलप्रशंसन-युक्तः आश्वासनवादः
Duryodhana’s Reassurance and Force-Praise to Dhritarashtra
ततो द्रोणो<ब्रवीद् भीष्म: कृपो द्रौणिश्न भारत । मत्वा मां महतीं चिन्तामास्थितं व्यथितेन्द्रियम्,भारत! मेरी यह बात सुनकर आचार्य द्रोण, पितामह भीष्म, कृपाचार्य तथा अश्व॒त्थामाने मुझे बड़ी भारी चिन्तामें पड़कर सम्पूर्ण इन्द्रियोंसे व्यथित हुआ जान आश्वासन देते हुए कहा--'परंतप! यदि शत्रुपक्षेके लोग हमसे द्रोह रखते हैं तो तुम्हें डरना नहीं चाहिये। शत्रुलोग युद्धमें उपस्थित होनेपर हमें जीतनेमें असमर्थ हैं
tato droṇo ’bravīd bhīṣmaḥ kṛpo drauṇiś ca bhārata | matvā māṃ mahatīṃ cintām āsthitaṃ vyathitendriyam ||
แล้วโทรณะ ภีษมะ กฤปะ และอัศวัตถามัน บุตรของโทรณะ—โอ ภารตะ—ก็กล่าวขึ้น เมื่อเห็นเราตกอยู่ในความกังวลใหญ่หลวงและประสาทสัมผัสสั่นคลอน พวกท่านจึงปลอบประโลมว่า “โอ ผู้เผาผลาญศัตรู แม้ฝ่ายตรงข้ามจะมีความพยาบาทต่อเรา เจ้าก็อย่าหวาดหวั่น เมื่อเขามายืนประจันในศึก ศัตรูเหล่านั้นย่อมไม่อาจพิชิตเราได้”
दुर्योधन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a leadership moment: senior warriors attempt to steady a ruler’s shaken mind. Ethically, it shows how counsel can be used to strengthen resolve—here, toward war—by reframing fear as unnecessary and asserting confidence in one’s side.
Duryodhana is troubled and inwardly agitated. Observing his anxiety, Droṇa, Bhīṣma, Kṛpa, and Aśvatthāman speak to reassure him, telling him not to fear the enemy faction because they will not be able to defeat the Kauravas in battle.