Shloka 101
Udyoga-parva Adhyāya 47 — Arjuna’s Deterrent Declaration
Sañjaya’s Report
अहं तथैवं खलु भाविरूपं पश्यामि बुद्धया स्वयमप्रमत्त: । दृष्टिश्न मे न व्यथते पुराणी संयुध्यमाना धार्तराष्ट्रा न सन्ति
ahaṃ tathaivaṃ khalu bhāvirūpaṃ paśyāmi buddhyā svayam apramattaḥ | dṛṣṭiś ca me na vyathate purāṇī saṃyudhyamānā dhārtarāṣṭrā na santi ||
สัญชัยกล่าวว่า: “ข้าพเจ้าเองก็ระวังตนไม่ประมาท ใช้ปัญญาของตนเห็นอนาคตเป็นเช่นนี้โดยแท้ ทัศนะอันเก่าแก่และไม่เคยผิดพลาดของข้าพเจ้าไม่เคยสั่นคลอน ด้วยทัศนะนั้นข้าพเจ้ากล่าวได้อย่างแน่นอนว่า เมื่อพวกเขาลงสู่สนามรบและเข้าประจัญบานแล้ว โอรสของธฤตราษฏระย่อมไม่อาจรอดชีวิตได้”
संजय उवाच
Educational Q&A
Clear-sighted discernment recognizes that persistent adharma leads to inevitable ruin. Sañjaya’s unwavering ‘ancient vision’ underscores that ethical causality is not merely opinion: when wrongdoing hardens into war, the outcome becomes inescapable.
In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Sañjaya reports his own certain foreknowledge: if Dhṛtarāṣṭra’s sons proceed to battle, they will not return alive. It functions as a grave warning to the Kuru court about the consequences of choosing conflict over reconciliation.