Shloka 6
Sanatsujāta on the Imperceptible Eternal Light (यत्तच्छुक्रं महज्ज्योतिः)
न सादृश्ये तिक्ठतति रूपमस्य न चक्षुषा पश्यति कश्रिदेनम् मनीषयाथो मनसा ह॒दा च य एन॑ विदुरमृतास्ते भवन्ति । योगिनस्तं प्रपश्यन्ति भगवन्तं सनातनम्,उस परमात्माका स्वरूप किसी दूसरेकी तुलनामें नहीं आ सकता; उसे कोई चर्मचक्षुओंसे नहीं देख सकता। जो निश्चयात्मिका बुद्धिसे, मनसे और हृदयसे उसे जान लेते हैं, वे अमर हो जाते हैं अर्थात् परमात्माको प्राप्त हो जाते हैं। उस सनातन भगवानका योगीजन साक्षात्कार करते हैं:
na sādṛśye tiṣṭhati rūpam asya na cakṣuṣā paśyati kaścid enam | manīṣayātho manasā hṛdā ca ye enaṃ vidur amṛtās te bhavanti || yoginas taṃ prapaśyanti bhagavantaṃ sanātanam ||
สันตสุชาตะกล่าวว่า—สภาวะที่แท้ของพระองค์ไม่อยู่ในขอบเขตแห่งการเปรียบเทียบ และไม่มีผู้ใดเห็นพระองค์ด้วยตาเนื้อ แต่ผู้ที่รู้พระองค์ด้วยปัญญาอันหยั่งรู้ ด้วยจิตที่ตั้งมั่น และด้วยความตระหนักลึกสุดแห่งดวงใจ ย่อมบรรลุความเป็นอมตะ—คือเข้าถึงปรมาตมัน โยคีย่อมประจักษ์แจ้งพระผู้เป็นเจ้าอันเป็นนิรันดร์นั้นโดยตรง
सनत्सुजात उवाच
Educational Q&A
The Supreme cannot be grasped by external comparison or sensory sight; immortality (liberation) comes through inner realization—discernment, mental inwardness, and heart-centered knowing—culminating in the yogin’s direct vision of the eternal Lord.
In the Sanatsujātīya discourse within Udyoga Parva, Sanatsujāta instructs (in a setting of ethical and existential urgency before the great war) that true security is not worldly power but knowledge of the Supreme Self, which grants freedom from death.