Shloka 41
जिसे सुनकर ये नरेश सब दु:खोंसे पार हो जायँ और लाभ-हानि, प्रिय-अप्रिय, जरा- मृत्यु, भय-अमर्ष, भूख-प्यास, मद-ऐश्वर्य, चिन्ता-आलस्य, काम-क्रोध तथा अवनति-उन्नति --ये इन्हें कष्ट न पहुँचा सकें ।। इति श्रीमहाभारते उद्योगपर्वणि सनत्सुजातपर्वणि विदुरकृतसनत्सुजातप्रा र्थने एकचत्वारिंशो5 ध्याय:,इस प्रकार श्रीमह्ाभारत उद्योगपर्वके अन्तर्गत सनत्युजातपर्वमें विदुरजीके द्वारा सनत्युजातकी प्रार्थनाविषयक इकतालीसवाँ अध्याय पूरा हुआ
yaṃ śrutvā ime nṛpāḥ sarve duḥkhebhyaḥ pārāṃ yāyur, na ca tān lābhālābhau priyāpriye jarāmṛtyū bhayāmarṣau kṣutpipāse mada-aiśvarye cintā-ālasye kāmakrodhau avanatir unnatiś ca kleśayituṃ śaknuyāt.
ไวศัมปายนะกล่าวว่า “เมื่อได้ฟังดังนี้ พระราชาทั้งหลายย่อมข้ามพ้นทุกข์ได้; และคู่ตรงข้ามทั้งปวง—ได้-เสีย, พอใจ-ไม่พอใจ, ชรา-มรณะ, หวาดกลัว-ขุ่นเคือง, หิว-กระหาย, มึนเมา-อำนาจ, กังวล-เกียจคร้าน, กาม-โทสะ, เสื่อม-เจริญ—ย่อมไม่อาจทำให้เขาทั้งหลายระทมได้อีก.” (ดังนี้จบอธิบายที่สี่สิบเอ็ด ในสันตสุชาตปัรวะ แห่งอุทยคปัรวะ ว่าด้วยคำอธิษฐานของวิทุระต่อสันตสุชาต)
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage emphasizes inner freedom through equanimity: when one truly understands the teaching being concluded here, the dualities that normally disturb the mind—success and failure, pleasure and pain, fear, hunger, pride, desire, anger, and even rise and fall—lose their power to cause suffering.
Vaiśampāyana closes the Sanatsujāta episode within the Udyoga Parva by summarizing the effect of the instruction: it would enable the assembled kings to transcend sorrow. The colophon notes that this is the end of the chapter describing Vidura’s prayer to Sanatsujāta.