Shloka 37
Vidura-nīti: Atithi-dharma, Trust, Counsel-Secrecy, and Traits of Sustainable Rule
Udyoga Parva, Adhyāya 38
मर्द स्वप्नमविज्ञानमाकारं चात्मसम्भवम् | दुष्टामात्येषु विश्रम्भं दूताच्चाकुशलादपि,बुद्धिमान् पुरुष मन्त्रभेदके इन छः द्वारोंको जाने और धनको रक्षित रखनेकी इच्छासे इन्हें सदा बंद रखे--मादक वस्तुओंका सेवन, निद्रा, आवश्यक बातोंकी जानकारी न रखना, अपने नेत्र-मुख आदिका विकार, दुष्ट मन्त्रियोंपर विश्वास और कार्यमें अकुशल दूतपर भी भरोसा रखना
madya-svapnam avijñānam ākāraṁ cātma-sambhavam | duṣṭāmātyeṣu viśrambhaṁ dūtāc cākuśalād api ||
วิทุระกล่าวว่า—บัณฑิตผู้ปรารถนาจะพิทักษ์ทรัพย์ พึงปิดให้แน่นหนา ‘ประตู’ หกประการที่ความพินาศย่างกรายเข้ามา คือ การเสพของมึนเมา, การนอนมากเกินควร, ความขาดแคลนความรู้ที่จำเป็น, พิรุธที่เกิดจากตนเองซึ่งปรากฏทางดวงตาและใบหน้า, ความไว้วางใจในเสนาบดีชั่ว, และการพึ่งพาทูตที่ไร้ความสามารถ
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura teaches that prosperity and security depend on disciplined self-control and prudent governance: avoid intoxicants and sloth, stay informed, restrain revealing mannerisms, and do not place confidence in corrupt advisers or inept envoys—these are openings through which secrets leak and ruin enters.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura instructs the ruler on practical rājadharma. Here he lists six vulnerabilities that undermine policy and wealth, emphasizing secrecy in counsel and careful selection of ministers and messengers.