Shloka 15
उद्योगपर्व — विदुरनीतिः (Adhyāya 37): आयुःक्षयहेतवः, नीतिसूत्राणि, बलभेदाः, पाण्डव-विग्रहदोषदर्शनम्
क्षमावन्तो निराकारा: काष्ठेडग्निरिव शेरते । अच्छे कुलमें उत्पन्न, अग्निके समान तेजस्वी, क्षमाशील और विकारशून्य संत पुरुष सदा काष्ठमें अग्निकी भाँति शान्तभावसे स्थित रहते हैं ।। १४ ह ।। यस्य मन्त्र न जानन्ति बाह्ाश्चाभ्यन्तराश्ष ये
kṣamāvanto nirākārāḥ kāṣṭhe 'gnir iva śerate |
วิทุระกล่าวว่า—ผู้มีขันติและไร้การโอ้อวด ย่อมสงบนิ่งดุจไฟที่ซ่อนอยู่ในเนื้อไม้; แม้เกิดในตระกูลสูงและรุ่งโรจน์ดั่งเพลิง แต่บัณฑิตผู้สงบย่อมกักเก็บกำลังไว้ด้วยความสำรวม มิได้อวดแสดง
विदुर उवाच
Educational Q&A
True strength is restrained: the virtuous person practices kṣamā (forbearance) and avoids ostentation, keeping inner power calm and contained—like fire latent in wood—rather than erupting in anger or display.
In Vidura’s counsel during the tense pre-war negotiations of Udyoga Parva, he describes the character of saintly and wise people, using a metaphor to urge steadiness, patience, and dignified restraint amid provocation.