Shloka 53
हंस–साध्यसंवादः, वाक्-निग्रहः, महाकुल-लक्षणम्, शान्ति-उपायः
Hamsa–Sādhya Dialogue; Restraint of Speech; Marks of Noble Lineage; Means to Peace
अमात्यलाभो १द्रं ते द्वितीयं बलमुच्यते । तृतीयं धनलाभं॑ तु बलमाहुर्मनीषिण:
amātyalābho 'dyaṁ te dvitīyaṁ balam ucyate | tṛtīyaṁ dhanalābhaṁ tu balam āhur manīṣiṇaḥ ||
วิทุระกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา การได้มาซึ่งอำมาตย์ผู้สามารถเป็นกำลังประการแรกของพระองค์; ประการที่สองเรียกว่ากำลัง (ทางทหาร). ส่วนบัณฑิตทั้งหลายกล่าวว่ากำลังประการที่สามคือการได้มาซึ่งทรัพย์สิน.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura ranks the practical foundations of a stable kingdom: first secure competent and loyal ministers, then maintain force/strength, and also ensure financial resources—because wise governance depends on counsel, capability, and means.
In the Udyoga Parva, Vidura offers political-ethical counsel during the tense pre-war negotiations, outlining what constitutes true ‘strength’ for a ruler and emphasizing that effective administration begins with the right advisers.