Previous Verse

Shloka 74

Ārjava, Satya, and the Virocana–Sudhanvan Exemplum

Udyoga-parva 35

संधत्स्व त्वं कौरव पाण्डुपुत्रै- मा तेडन्तरं रिपव: प्रार्थयन्तु । सत्ये स्थितास्ते नरदेव सर्वे दुर्योधनं स्थापय त्वं नरेन्द्र,कुरुराज! आप पाण्डवोंसे संधि कर लें, जिससे शत्रुओंको आपका छिद्र देखनेका अवसर न मिले। नरदेव! समस्त पाण्डव सत्यपर डटे हुए हैं; अब आप अपने पुत्र दुर्योधनको रोकिये

sandhatsva tvaṁ kaurava pāṇḍuputraiḥ mā te ’ntaraṁ ripavaḥ prārthayantu | satye sthitās te naradeva sarve duryodhanaṁ sthāpaya tvaṁ narendra kururāja ||

ข้าแต่กษัตริย์แห่งกุรุ! ขอพระองค์ทรงทำสันธิสัญญาสงบศึกกับโอรสของปาณฑุ เพื่อมิให้ศัตรูได้ช่องโหว่ในราชสกุล ข้าแต่นรเทพ! ปาณฑพทั้งปวงมั่นคงในสัจจะ ฉะนั้นข้าแต่นเรนทรา จงทรงยับยั้งพระโอรสทุรโยธน์เถิด

संधत्स्वmake (a treaty), conclude peace
संधत्स्व:
Karma
TypeVerb
Rootसंधा (धा धातु, उपसर्ग सम्)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, आत्मनेपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
कौरवO Kaurava
कौरव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकौरव
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
पाण्डुपुत्रैःwith the sons of Pāṇḍu (the Pāṇḍavas)
पाण्डुपुत्रैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डुपुत्र
Formपुं, तृतीया, बहुवचन
माdo not
मा:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootमा
Formprohibitive particle (with imperative)
तेyour
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formपुं, षष्ठी, एकवचन
अन्तरम्gap, weakness, opening
अन्तरम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तर
Formनपुं, द्वितीया, एकवचन
रिपवःenemies
रिपवः:
Karta
TypeNoun
Rootरिपु
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
प्रार्थयन्तुlet (them) seek, desire
प्रार्थयन्तु:
Karma
TypeVerb
Rootप्रार्थय्
Formलोट् (imperative/benedictive sense here), प्रथम, बहुवचन, परस्मैपद
सत्येin truth, in righteousness
सत्ये:
Adhikarana
TypeNoun
Rootसत्य
Formनपुं, सप्तमी, एकवचन
स्थिताःstanding, abiding
स्थिताः:
Karta
TypeAdjective
Rootस्था (क्त participle: स्थित)
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
तेthey (those)
ते:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
नरदेवO god among men (king)
नरदेव:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरदेव
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
सर्वेall
सर्वे:
Karta
TypeAdjective
Rootसर्व
Formपुं, प्रथमा, बहुवचन
दुर्योधनम्Duryodhana
दुर्योधनम्:
Karma
TypeNoun
Rootदुर्योधन
Formपुं, द्वितीया, एकवचन
स्थापयrestrain, set/keep (in place)
स्थापय:
Karma
TypeVerb
Rootस्था (णिच् causative: स्थापय्)
Formलोट् (imperative), मध्यम, एकवचन, परस्मैपद
त्वम्you
त्वम्:
Karta
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formपुं, प्रथमा, एकवचन
नरेन्द्रO king
नरेन्द्र:
Adhikarana
TypeNoun
Rootनरेन्द्र
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन
कुरुराजO king of the Kurus
कुरुराज:
Adhikarana
TypeNoun
Rootकुरुराज
Formपुं, सम्बोधन, एकवचन

विदुर उवाच

V
Vidura
D
Dhṛtarāṣṭra
P
Pāṇḍavas (sons of Pāṇḍu)
D
Duryodhana
K
Kuru dynasty

Educational Q&A

A ruler should prioritize dharma and stability by seeking timely peace and by restraining impulsive, pride-driven heirs; otherwise enemies exploit internal divisions and the kingdom collapses.

In the Udyoga Parva’s pre-war negotiations, Vidura counsels Dhṛtarāṣṭra to reconcile with the Pāṇḍavas and to curb Duryodhana, warning that delay and obstinacy create vulnerabilities that adversaries will seize.