Shloka 60
Adhyaya 32: Saṃjaya’s Return, Audience with Dhṛtarāṣṭra, and Ethical Admonition
द्वावम्भसि निवेष्टव्यौ गले बद्ध्वा दृढां शिलाम् | धनवन्तमदातारं दरिद्रंं चातपस्विनम्,जो धनी होनेपर भी दान न दे और दरिद्र होनेपर भी कष्ट सहन न कर सके--इन दो प्रकारके मनुष्योंको गलेमें मजबूत पत्थर बाँधकर पानीमें डुबा देना चाहिये
dvāv ambhasi niveṣṭavyau gale baddhvā dṛḍhāṁ śilām | dhanavantaṁ adātāraṁ daridraṁ cātapasvinam ||
คนสองจำพวกควรถูกผูกศิลาหนักไว้ที่คอแล้วถ่วงลงน้ำ—ผู้มั่งมีแต่ไม่ยอมให้ทาน และผู้ยากจนแต่ไม่อาจอดทนต่อความลำบากดุจการบำเพ็ญตบะได้।
विदुर उवाच
Educational Q&A
Dharma demands that wealth be matched by generosity (dāna) and poverty be met with endurance and disciplined restraint (tapas). Failing in either—stinginess in prosperity or lack of fortitude in hardship—undermines moral order and personal worth.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura speaks in the mode of nīti (ethical-political instruction), using a sharp metaphor of punishment to condemn two socially harmful dispositions: the rich who hoard and the poor who cannot bear necessary hardship.