Shloka 12
अध्याय २९ — वासुदेव–संजय संवादः
Karma, Varṇa-Dharma, and the Ethics of Governance
आचार्य इष्टो नयगो विधेयो वेदानभीप्सन् ब्रह्मचर्य चचार । योअस्त्रं चतुष्पात् पुनरेव चक्रे द्रोण: प्रसन्नोडभिवाद्यस्त्ववासौ
yudhiṣṭhira uvāca |
ācārya iṣṭo nayago vidheyo vedānbhīpsan brahmacaryaṃ cacāra |
yo 'straṃ catuṣpāt punar eva cakre droṇaḥ prasanno 'bhivādyas tv avāsau ||
ยุธิษฐิระกล่าวว่า “ท่านอาจารย์โทรณะ ผู้เป็นครูอันเป็นที่รักของเรา รู้ทางนโยบาย มีวินัย และมีจิตผ่องใสเสมอ ได้ประพฤติพรหมจรรย์ก่อนเพื่อให้เชี่ยวชาญพระเวท ครั้นแล้วจึงศึกษาและจัดระเบียบวิชาอาวุธให้ครบถ้วนด้วยสี่ส่วน คือ มนตร์ การประกอบ/การประยุกต์ การใช้ และการถอนกลับ ท่านอาจารย์โทรณะผู้สงบและเปี่ยมเมตตานั้นสมควรแก่การคำนับของเรา จงนำคำปณามของเราไปถึงท่านด้วย”
युधिछिर उवाच
Educational Q&A
Even on the brink of conflict, dharma requires honoring one’s teacher. Yudhiṣṭhira highlights that true authority in learning and warfare rests on prior discipline (brahmacarya), mastery of sacred knowledge (Vedas), and a composed, ethical character—therefore the guru remains worthy of reverence regardless of political alignment.
In the Udyoga Parva’s pre-war diplomacy, Yudhiṣṭhira instructs that respectful salutations be conveyed to Droṇa. He recalls Droṇa’s student-discipline and his complete training in weapon-science, emphasizing the Pāṇḍavas’ continued reverence for their preceptor even as war approaches.