Shloka 26
Udyoga-parva Adhyāya 28: Dharmādharmalakṣaṇa in Āpad
Crisis-Discernment of Right and Wrong
प्रियं कुर्वन् ब्राह्मणक्षत्रियाणां धर्मशील: पुण्यकृदावसेद् गृहान् । वैश्य अध्ययन करके कृषि, गोरक्षा तथा व्यापारद्वारा धनोपार्जन करते हुए सावधानीके साथ उसकी रक्षा करे। ब्राह्मणों और क्षत्रियोंका प्रिय करते हुए धर्मशील एवं पुण्यात्मा होकर वह गृहस्थाश्रममें निवास करे ।।
paricaryā vandanaṃ brāhmaṇānāṃ nādhīyīta pratiṣiddho 'sya yajñaḥ | nityotthito bhūtaye 'tandritaḥ syād evaṃ smṛtaḥ śūdradharmaḥ purāṇaḥ || 26 ||
วายุกล่าวว่า “ไวศยะพึงทำตนให้เป็นที่พอใจแก่พราหมณ์และกษัตริย์ ดำรงตนในธรรม กระทำบุญ และอยู่ในคฤหัสถ์อาศรม ส่วนศูทรพึงปรนนิบัติและนอบน้อมพราหมณ์ ไม่พึงศึกษาพระเวท และสำหรับเขาการประกอบยัญเป็นข้อห้าม เขาพึงตื่นขึ้นสู่หน้าที่อยู่เสมอ ปราศจากความเกียจคร้าน และพึงพากเพียรเพื่อความผาสุกของตน—นี่คือศูทรธรรมโบราณ”
वायुदेव उवाच
Educational Q&A
The verse outlines a traditional varṇa-based code: the Śūdra’s dharma is framed as respectful service to Brāhmaṇas, abstention from Vedic study and Vedic sacrifice, and a life of steady diligence aimed at personal welfare and stability.
In Udyoga Parva’s discourse, Vāyu speaks as an authority figure describing established social-religious norms. This verse specifically states what is ‘remembered’ as the ancient duty of the Śūdra, emphasizing service and industrious conduct.