Shloka 7
अध्याय 24 — संजयस्य शमोपदेशः
Sanjaya’s Counsel Toward Conciliation
सर्वक्षयो दृश्यते यत्र कृत्स्न: पापोदयो निरयो5भावसंस्थ: । कस्तत् कुर्याज्जातु कर्म प्रजानन् पराजयो यत्र समो जयश्नल
sarvakṣayo dṛśyate yatra kṛtsnaḥ pāpodayo nirayo ’bhāvasaṃsthaḥ | kas tat kuryāj jātu karma prajānann parājayo yatra samo jayaś ca ||
เมื่อที่ใดเห็นความพินาศสิ้นทั้งสิ้นอยู่ตรงหน้า เมื่อที่ใดบาปผุดขึ้นเต็มที่ เมื่อที่ใดผลลัพธ์คือ นรก เมื่อที่ใดปลายทางเหลือเพียงความว่างเปล่าและความสูญเสีย และเมื่อที่ใดชัยชนะกับความปราชัยไม่ต่างกัน—ผู้มีปัญญาคนใดเล่า เมื่อรู้ดังนี้แล้ว จะยังยอมลงมือทำกรรมอันโหดหนักดุจสงคราม?
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse argues from consequences: war brings universal destruction and the rise of sin, leads toward hellish results, and ends in emptiness; therefore a discerning person should not initiate such an action, especially when even victory is morally and existentially no better than defeat.
Sañjaya, speaking within the Udyoga Parva’s pre-war deliberations, articulates a warning against undertaking war by emphasizing its inevitable devastation and ethical cost, framing it as an enterprise unworthy of a wise, informed agent.