Shloka 13
अध्याय 24 — संजयस्य शमोपदेशः
Sanjaya’s Counsel Toward Conciliation
कथं हि नीचा इव दौष्कुलेया निर्धर्मार्थ कर्म कुर्युश्न पार्था: । सोऊहं प्रसाद्य प्रणतो वासुदेवं पज्चालानामधिपं चैव वृद्धम्
sañjaya uvāca |
kathaṁ hi nīcā iva dauṣkuleyā nirdharmārtha karma kuryuś ca pārthāḥ |
so ’haṁ prasādya praṇato vāsudevaṁ pāñcālānām adhipaṁ caiva vṛddham ||
สัญชัยกล่าวว่า “บุตรแห่งปฤถาจะกระทำการอันน่าติเตียน—ดุจคนต่ำต้อยกำเนิดเลว—ซึ่งไม่ก่อให้เกิดธรรมะและไม่ให้ประโยชน์แท้จริงได้อย่างไร? ที่นี่มีพระภควาน วาสุเทวะ และยังมีเจ้าแห่งปาญจาลผู้ชราด้วย ข้าพเจ้าขอนอบน้อมเพื่อแสวงหาความโปรดปรานของท่านทั้งหลาย”
संजय उवाच
Educational Q&A
Actions that do not lead to dharma (righteous order) or artha (legitimate welfare) are condemned as ‘low’ regardless of power or lineage; the verse frames ethical restraint and conciliatory speech—seeking the goodwill of respected elders and Kṛṣṇa—as the proper means to avert ruin.
In the tense pre-war diplomacy of the Udyoga Parva, Sañjaya speaks in a pleading, conciliatory tone, invoking the presence and moral authority of Kṛṣṇa and the aged Pāñcāla king (Drupada) to argue that the Pāṇḍavas would not commit a disgraceful, fruitless act, and to urge a course that secures the welfare of the Kuru line.