Previous Verse
Next Verse

Shloka 16

Adhyāya 20 — Rājadharma Argument for Paternal Inheritance and Timely Conciliation

अक्षौहिण्यश्व सप्तैव धर्मपुत्रस्य संगता: | युयुत्समाना: कुरुभि: प्रतीक्षन्तेडस्य शासनम्‌,“धर्मपुत्र युधिष्ठिरके पास सात अक्षौहिणी सेनाएँ भी एकत्र हो गयी हैं, जो कौरवोंके साथ युद्धकी अभिलाषा रखकर उनके आदेशभरकी प्रतीक्षा कर रही हैं

akṣauhiṇyaḥ saptaiva dharmaputrasya saṅgatāḥ | yuyutsamānāḥ kurubhiḥ pratīkṣante 'sya śāsanam ||

ภายใต้ธรรมบุตรยุธิษฐิระ กองทัพอักษเษาหิณีทั้งเจ็ดได้มาชุมนุมพร้อมแล้ว ด้วยความใคร่จะรบกับเหล่ากุรุ พวกเขายืนเตรียมพร้อม รอเพียงพระบัญชาของพระองค์เท่านั้น

अक्षौहिण्यःarmies (akṣauhiṇīs)
अक्षौहिण्यः:
Karta
TypeNoun
Rootअक्षौहिणी
FormFeminine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
सप्तseven
सप्त:
Karta
TypeAdjective
Rootसप्त
FormFeminine, Nominative, Plural
एवindeed/just
एव:
TypeIndeclinable
Rootएव
धर्मपुत्रस्यof Dharmaputra (Yudhiṣṭhira)
धर्मपुत्रस्य:
TypeNoun
Rootधर्मपुत्र
FormMasculine, Genitive, Singular
संगताःassembled/gathered
संगताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसम्-गम्
FormFeminine, Nominative, Plural, क्त (past passive participle)
युयुत्समानाःdesiring to fight
युयुत्समानाः:
Karta
TypeAdjective
Rootयुध्
FormFeminine, Nominative, Plural, शानच् (present participle, desiderative sense)
कुरुभिःwith/by the Kurus
कुरुभिः:
Karana
TypeNoun
Rootकुरु
FormMasculine, Instrumental, Plural
प्रतीक्षन्तेthey await
प्रतीक्षन्ते:
TypeVerb
Rootप्रति-ईक्ष्
FormPresent, Third, Plural, Ātmanepada
अस्यof him/this (i.e., of Dharmaputra)
अस्य:
TypePronoun
Rootइदम्
FormMasculine/Neuter, Genitive, Singular
शासनम्command/order
शासनम्:
Karma
TypeNoun
Rootशासन
FormNeuter, Accusative, Singular

वैशम्पायन उवाच

V
Vaiśampāyana
D
Dharmaputra (Yudhiṣṭhira)
K
Kurus (Kauravas)
A
akṣauhiṇī (army unit)

Educational Q&A

Even when forces are eager for conflict, legitimate action must proceed under rightful command; the verse underscores disciplined obedience to dharmic leadership rather than impulsive violence.

The narrator reports that Yudhiṣṭhira has seven akṣauhiṇīs gathered. The troops are ready and willing to fight the Kurus, but they are holding position, awaiting Yudhiṣṭhira’s explicit order.