Shloka 3
अम्बायाः तपोदीक्षा–रुद्रवर–आत्मदाहः
Amba’s Ascetic Vow, Rudra’s Boon, and Self-Immolation
चोदयामास भार्यार्थ कन्याया: पुत्रवत् तदा । ततस्तां पार्षतो दृष्टवा कन्यां सम्प्राप्तयौवनाम् । स्त्रियं मत्वा तततद्रिन्तां प्रपेदे सह भार्यया,राजेन्द्र! धनुर्विद्याके लिये शिखण्डी द्रोणाचार्यका शिष्य हुआ। महाराज! शिखण्डीकी सुन्दरी माताने राजा द्रुपदको प्रेरित किया कि वे उसके पुत्रके लिये बहू ला दें। वह अपनी कन्याका पुत्रके समान ब्याह करना चाहती थी। ट्रुपदने देखा, मेरी बेटी जवान हो गयी तो भी अबतक स्त्री ही बनी हुई है (वरदानके अनुसार पुरुष नहीं हो सकी), इससे पत्नीसहित उनके मनमें बड़ी चिन्ता हुई
codayāmāsa bhāryārthaṁ kanyāyāḥ putravat tadā | tatas tāṁ pārṣato dṛṣṭvā kanyāṁ samprāptayauvanām | striyaṁ matvā tat-tad-cintāṁ prapede saha bhāryayā rājendra |
ภีษมะกล่าวว่า—ครั้งนั้นพระมเหสีทรงเร่งเร้าให้พระราชาจัดหาคู่ครองแก่บุตร โดยถือเอาพระธิดาเสมือนเป็นพระโอรส ครั้นแล้วเมื่อท้าวทฺรุปทะทอดพระเนตรเห็นว่าเจ้าหญิงบรรลุวัยสาวแล้วแต่ยังคงเป็นสตรีอยู่ ก็ทรงตกอยู่ในความกังวลอันลึกซึ้งซ้ำแล้วซ้ำเล่า พร้อมด้วยพระมเหสี ข้าแต่พระราชาผู้ประเสริฐ
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the ethical pressure created when social norms (marriage arrangements and expectations of male heirs) collide with lived reality. It shows how attachment to reputation and dynastic continuity can generate fear and confusion, urging leaders to act—sometimes rashly—rather than respond with clarity and compassion.
Drupada’s wife urges him to arrange a marriage for their child as if the daughter were a son. Drupada then sees that the girl has reached puberty but is still a woman, and he and his wife become deeply worried—setting up the later developments connected with Śikhaṇḍī’s identity and role in the war.