Shloka 22
Bhīṣma’s Recollection of the Duel: Charioteer’s Fall, Brahmin Protection, and Portents after Rāma’s Collapse
ततो हाहाकृते लोके सदेवासुरराक्षसे । इदमन्तरमित्येवं मोक्तुकामो5स्मि भारत
tato hāhākṛte loke sadevāsurarākṣase | idam antaram ity evaṁ moktukāmo 'smi bhārata ||
ครั้นแล้ว เมื่อโลกทั้งปวง—พร้อมด้วยเหล่าเทวะ อสูร และรากษส—บังเกิดเสียงโกลาหลคร่ำครวญไปทั่ว ข้าแต่ภารตะ! เห็นว่า “นี่แลเป็นช่องว่างอันเหมาะ” ข้าจึงหมายฉวยวาระสั้นนี้ไว้ และกำลังจะกล่าว (ชี้แจงสิ่งที่พึงกระทำ) บัดนี้
भीष्म उवाच
Educational Q&A
In a moment of universal turmoil, Bhīṣma emphasizes the ethical urgency of using a rare ‘interval’—a brief opening before irreversible harm—to speak and act according to dharma.
Bhīṣma, addressing a Bharata prince (commonly Dhṛtarāṣṭra in this context), notes that the world is in an uproar and declares his intention to use the intervening moment to deliver counsel—implying a last chance to avert or mitigate impending catastrophe.