Shloka 28
Bhīṣma’s Appraisal of Pāṇḍava-Alliance Warriors (Śikhaṇḍin, Dhṛṣṭadyumna, and Allied Kings)
मनोभि: सह संवेगै: संस्मृत्य च पुरातनम् । सामर्थ्य पाण्डवेयानां यथा प्रत्यक्षदर्शनात्
manobhiḥ saha saṁvegaiḥ saṁsmṛtya ca purātanam | sāmarthya-pāṇḍaveyānāṁ yathā pratyakṣa-darśanāt | vaiśampāyana uvāca |
ไวศัมปายนะกล่าวว่า— “โอ้ชนเมชยะ ครั้นได้ฟังถ้อยคำของภีษมะ เหล่ากษัตริย์ก็สะท้านใจด้วยอารมณ์พลุ่งพล่าน ระลึกถึงเดชานุภาพครั้งเก่าของเหล่าปาณฑพประหนึ่งเห็นอยู่ต่อหน้า ความระลึกนั้นทำให้ความมั่นใจของพวกเขาอ่อนลง และพวกเขาก็ตกอยู่ในความกังวลและความสงสัย”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how truthful counsel and remembrance of past deeds can correct overconfidence: when the real strength of an opponent is recalled as vividly as direct perception, pride gives way to sober, ethically charged deliberation about the consequences of war.
After Bhīṣma speaks, the assembled kings mentally revisit the Pāṇḍavas’ earlier feats. The recollection strikes them with emotional force, as though they are witnessing those exploits again, and this inner ‘direct vision’ unsettles their previous composure.