Previous Verse
Next Verse

Shloka 3

भीष्मकृतः पाण्डवपक्ष-महारथ-प्रशंसा

Bhishma’s appraisal of Pandava-aligned chariot-warriors

सखा ते दयितो नित्यं य एष रणकर्कश: । उत्साहयति राजंस्त्वां विग्रहे पाण्डवैः सह,राजन! यह जो तुम्हारा प्रिय सखा कर्ण है, जो तुम्हें पाण्डवोंके साथ युद्धके लिये सदा उत्साहित करता रहता है और रणक्षेत्रमें सदा अपनी क्रूरताका परिचय देता है, बड़ा ही कटुभाषी, आत्मप्रशंसी और नीच है। यह कर्ण तुम्हारा मन्त्री, नेता और बन्धु बना हुआ है। यह अभिमानी तो है ही, तुम्हारा आश्रय पाकर बहुत ऊँचे चढ़ गया है

sakhā te dayito nityaṃ ya eṣa raṇakarkaśaḥ | utsāhayati rājan tvāṃ vigrahe pāṇḍavaiḥ saha ||

ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา กรรณะผู้นี้—สหายอันเป็นที่รักของพระองค์เสมอมา ผู้แข็งกร้าวในสนามรบ—คอยเร้าใจพระองค์อยู่ไม่ขาด ให้ทำศึกกับเหล่าปาณฑพ”

सखाfriend
सखा:
Karta
TypeNoun
Rootसखि
FormMasculine, Nominative, Singular
तेof you/your
ते:
Adhikarana
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormGenitive, Singular
दयितःbeloved/dear
दयितः:
Karta
TypeAdjective
Rootदयित
FormMasculine, Nominative, Singular
नित्यम्always
नित्यम्:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootनित्य
यःwho
यः:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Singular
एषःthis (man)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
रणकर्कशःharsh in battle
रणकर्कशः:
Karta
TypeAdjective
Rootरणकर्कश
FormMasculine, Nominative, Singular
उत्साहयतिencourages/urges on
उत्साहयति:
Karta
TypeVerb
Rootउत्साहय्
FormPresent, Third, Singular, Parasmaipada
राजन्O king
राजन्:
Adhikarana
TypeNoun
Rootराजन्
FormMasculine, Vocative, Singular
त्वाम्you (object)
त्वाम्:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद्
FormAccusative, Singular
विग्रहेin conflict/war
विग्रहे:
Adhikarana
TypeNoun
Rootविग्रह
FormMasculine, Locative, Singular
पाण्डवैःwith the Pandavas
पाण्डवैः:
Karana
TypeNoun
Rootपाण्डव
FormMasculine, Instrumental, Plural
सहtogether with
सह:
Karana
TypeIndeclinable
Rootसह

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
D
Dhṛtarāṣṭra
K
Karṇa
P
Pāṇḍavas

Educational Q&A

A ruler must scrutinize counsel and companionship: even a dear friend can become ethically dangerous if he habitually inflames hostility. Kingship requires restraint and discernment, not being driven into war by aggressive advisers.

In Udyoga Parva, as war becomes imminent, Bhīṣma addresses Dhṛtarāṣṭra and points to Karṇa’s role in urging him toward armed conflict with the Pāṇḍavas, warning about the corrosive effect of such incitement.