Shloka 8
Udyoga-parva Adhyāya 165 — Bhīṣma’s Appraisal and Karṇa’s Rebuttal (भीष्म–कर्ण विवादः)
युद्धाभिकामौ समरे क्रीडन्ताविव यूथपौ । यूथमध्ये महाराज विचरन्तौ कृतान्तवत्
yuddhābhikāmau samare krīḍantāv iva yūthapau | yūthamadhye mahārāja vicarantau kṛtāntavat ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่มหาราช วินทะและอนุวินทะผู้ใฝ่ศึก เคลื่อนไหวในสนามรบประหนึ่งช้างจ่าฝูงสองเชือกที่เริงเล่นท่ามกลางโขลง; ณ กลางกองทัพพวกเขาเวียนวนดุจมัจจุราชเอง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
The verse highlights the terrifying momentum of warriors driven by battle-lust: when martial prowess is joined with relentless intent, they become ‘like Death’ to opponents. Ethically, it underscores how war magnifies human agency into an instrument of inevitable destruction, reminding listeners of the grave consequences of choosing conflict.
Bhishma is describing the battlefield presence of Vindā and Anuvindā. He likens them to two dominant elephant-leaders moving confidently among their herd, and to Kṛtānta (Yama), emphasizing their unstoppable, death-dealing effectiveness amid the armies.