Shloka 12
Udyoga-parva Adhyāya 165 — Bhīṣma’s Appraisal and Karṇa’s Rebuttal (भीष्म–कर्ण विवादः)
व्यलीकं पाण्डवेयेन भीमसेनानुजेन ह । दिशो विजयता राजन् श्वेतवाहेन भारत
vyalīkaṃ pāṇḍaveyena bhīmasenānujena ha | diśo vijayatā rājan śvetavāhena bhārata ||
ภีษมะกล่าวว่า “ข้าแต่พระราชา โอ้ภารตะ! อรชุน ผู้เป็นอนุชาของภีมเสน ผู้มีม้าขาวเทียมรถ เคยในการยาตราดิศพิชิตกระทำสิ่งอันเป็นที่ไม่พอใจแก่ชาวตรีคฤตะ ครั้นระลึกถึงเวรเก่านั้น เหล่าวีรชนจักเข้าสู่สมรภูมิด้วยจิตแน่วแน่ และรบอย่างเอาจริงเอาจัง”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Past actions—especially humiliations inflicted during political conquest—create durable enmities that resurface in war; leaders must recognize how earlier choices shape later conflicts and motivations.
Bhīṣma explains to the king that Arjuna, famed for his white steeds, had earlier offended the Trigartas during a conquest tour; that remembered hostility now fuels determined participation in the coming battle.