Shloka 20
भीष्मस्य सेनापत्यप्रतिज्ञा तथा रथसंख्यावर्णनम् | Bhishma Accepts Command and Enumerates Kaurava Strength
“दुर्योधन! तू अभिमान, दर्प, क्रोध, कटुभाषण, निष्ठरता, अहंकार, आत्मप्रशंसा, क्रूरता, तीक्ष्णता, धर्मविद्वेष, अधर्म, अतिवाद, वृद्ध पुरुषोंक अपमान तथा टेढ़ी आँखोंसे देखनेका और अपने समस्त अन्याय एवं अत्याचारोंका घोर फल शीघ्र ही देखेगा ।। १७-- १९ || वासुदेवद्धितीये हि मयि क्रुद्धे नराधम । आशा ते जीविते मूढ राज्ये वा केन हेतुना,“मूढ़ नराधम! भगवान् श्रीकृष्णके साथ मेरे कुपित होनेपर तू किस कारणसे जीवन तथा राज्यकी आशा करता है?
duryodhana! tvaṁ abhimāna-darpa-krodha-kaṭu-bhāṣaṇa-niṣṭhuratā-ahaṅkāra-ātma-praśaṁsā-krūratā-tīkṣṇatā-dharma-dveṣa-adharma-ativāda-vṛddha-puruṣa-apamāna-vakra-dṛṣṭi-sarva-anyāya-atyācārāṇāṁ ghoraṁ phalaṁ śīghram eva drakṣyasi. vāsudeva-dvitīye hi mayi kruddhe narādhama, āśā te jīvite mūḍha rājye vā kena hetunā?
สัญชัยกล่าวว่า “ดุรโยธนะ! เจ้าจักได้เห็นในไม่ช้า ผลอันน่าสยดสยองแห่งความทะนงตน ความโอหัง ความพิโรธ วาจาอันคมกริบ ความใจแข็ง ความหลงตน การสรรเสริญตนเอง ความโหดเหี้ยม ความเฉียบคม ความชิงชังต่อธรรมะ การประพฤติอธรรม วาจาโต้เถียงเกินประมาณ การดูหมิ่นผู้เฒ่าผู้ใหญ่ สายตาคดเคี้ยวเป็นศัตรู—และแท้จริงแล้ว แห่งความอยุติธรรมและการกดขี่ทั้งปวงของเจ้า. และเมื่อเราพิโรธ โดยมีวาสุเทวะ (กฤษณะ) ยืนเป็นผู้ที่สองเคียงข้างเรา เจ้าคนหลงผิดต่ำช้า—ด้วยเหตุอันใดเจ้าจึงยังหวังชีวิต หรือหวังราชอาณาจักรอยู่เล่า?”
संजय उवाच
Educational Q&A
Unrighteous traits—pride, cruelty, contempt for elders, hatred of dharma, and oppression—ripen into inevitable and near consequences. Power and kingship cannot be secured by adharma; when righteous force is allied with Kṛṣṇa (Vāsudeva), the deluded aggressor’s hopes for survival and rule become groundless.
Sañjaya delivers a sharp admonition to Duryodhana, listing the vices that have driven his injustices and predicting their imminent, dreadful outcome. He then intensifies the warning by invoking Vāsudeva (Kṛṣṇa) as the decisive support on the opposing side, challenging Duryodhana’s expectation of retaining life or kingdom.