Shloka 37
उवाच फाल्गुनो वाक््यं भीमसेनं स्मयन्निव | भीमसेन न ते सन्ति येषां वैरं त्वया सह,मन्दा गृहेषु सुखिनो मृत्युपाशवशं गता: । भीमसेन और सहदेव दोनोंके वचन सुनकर अर्जुनने भीमसेनसे मुसकराते हुए कहा --आर्य भीम! जिनका आपके साथ वैर ठन गया है, वे घरमें बैठकर सुखका अनुभव करनेवाले मूर्ख कौरव कालके पाशमें बाँध गये हैं (अर्थात् उनका जीवन नहींके बराबर है)
sañjaya uvāca | uvāca phālguno vākyaṃ bhīmasenaṃ smayann iva | bhīmasena na te santi yeṣāṃ vairaṃ tvayā saha, mandā gṛheṣu sukhino mṛtyupāśavaśaṃ gatāḥ |
ฟัลคุนะ (อรชุน) ยิ้มราวกับมีถ้อยประชดอ่อน ๆ แล้วกล่าวแก่ภีมเสนว่า “ภีมเสน! ผู้ใดผูกเวรกับท่าน ผู้นั้นหาได้ชื่อว่ายังมีชีวิตไม่ แม้จะนั่งอยู่ในเรือนคิดว่าตนเป็นสุข แต่เหล่ากุรุผู้เขลานั้นถูกกาลผูกมัด ตกอยู่ในบ่วงแห่งความตายแล้ว”
संजय उवाच
Educational Q&A
Enmity with a righteous and powerful protector of dharma (here, Bhima) is portrayed as self-destructive: complacent comfort at home cannot shield one from the moral and temporal consequences of unjust hostility. The verse frames inevitable downfall as already present—being 'under Death’s noose'—highlighting the Mahabharata theme that Time (kāla) and adharma-driven choices bring ruin.
After hearing the words of Bhima (and, in the surrounding context, Sahadeva), Arjuna responds to Bhima with a smile, declaring that the Kauravas who have made Bhima their enemy are effectively already doomed—though they sit at home imagining happiness, they are bound by Death/Time.