Shloka 623
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
अद्येदानीं विजानीम: सन्ति षण्ढा: सशृज्भका: । “श्रीकृष्ण! मैं देखता हूँ संसारमें अकस्मात् ही तुम्हारा महान् यश फैल गया है; परंतु अब इस समय हमें मालूम हुआ है कि जो लोग तुम्हारे पूजक हैं, वे वास्तवमें पुरुषत्वका चिह्न धारण करनेवाले हिजड़े ही हैं
adyedānīṃ vijānīmaḥ santi ṣaṇḍhāḥ saśṛjbhakāḥ |
สัญชัยกล่าวว่า “บัดนี้เองเราจึงรู้: มีคนไร้สมรรถภาพอยู่จริง เป็นเพียงผู้แสร้งทำ โอ้ ศรีกฤษณะ! ข้าพเจ้าเห็นเกียรติยศอันยิ่งใหญ่ของท่านแผ่ไปทั่วโลกอย่างฉับพลัน; แต่ในกาลนี้เราจึงประจักษ์ว่า ผู้ที่อ้างตนเป็นผู้บูชาท่านนั้น แท้จริงเป็นขันทีผู้มีเพียงเครื่องหมายภายนอกแห่งความเป็นชายเท่านั้น”
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse illustrates how political speech can weaponize shame and gendered insult to undermine opponents and their loyalties; ethically, it highlights the corrosive effect of contemptuous rhetoric in escalating conflict.
Sañjaya reports a cutting remark that contrasts Kṛṣṇa’s widespread fame with a denunciation of certain self-proclaimed devotees as cowardly pretenders, using the term ṣaṇḍha as an insult to question their courage and sincerity.