Shloka 2
Ulūka’s Provocation and Keśava’s Counter-Message (उलूकदूत्ये केशवप्रत्युत्तरम्)
तत्र दुर्योधनो राजा निवेश्य बलमोजसा । सम्मानयित्वा नृपतीन् यस्य गुल्मांस्तथैव च,राजा दुर्योधनने वहाँ अपनी शक्तिशालिनी सेना ठहराकर समस्त राजाओंका समादर करके उन सबकी रक्षाके लिये कई गुल्म सैनिकोंकी टुकड़ियोंको तैनात कर दिया
tatra duryodhano rājā niveśya balam ojasā | sammānayitvā nṛpatīn yasya gulmāṁs tathaiva ca ||
ณ ที่นั้น พระเจ้าทุรโยธน์ทรงตั้งกองทัพด้วยกำลังอันเข้มแข็ง แล้วทรงให้เกียรติบรรดากษัตริย์ที่มาชุมนุม และทรงจัดกองกำลังเป็นหมวดหมู่ (กุลมะ) ไว้เพื่อคุ้มกันรักษาพวกเขา
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse highlights a political-ethical tension common in the epic: outward honor and diplomacy toward allies can coexist with calculated control through military organization. Leadership is shown not only in courtesy (sammāna) but also in the responsibility—and power—of arranging protection and command (niveśya bala, gulma-vyūha).
Sanjaya reports that Duryodhana has encamped his forces and, after respectfully receiving the allied kings, assigns troop detachments (gulmas) around them—both to safeguard them and to structure the camp/army under his direction.